İsm-i Âzam Duası: Allah'ın En Büyük İsmi ve Hadislerdeki Dualar

İsm-i Âzam nedir?

İsm-i âzam, sözlükte "en büyük isim" anlamına gelir; terim olarak Allah'ın güzel isimleri arasında hadislerde öne çıkarılan bazı isimler için kullanılır. Diyanet İlmihali'ne göre bu isimle dua edildiğinde duanın kabul edileceği hadislerde bildirilir, ancak en büyük ismin hangisi olduğunu kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Sözlük ve terim anlamı

Diyanet İlmihali'nin Allah'ın isim ve sıfatları bölümünde ism-i a'zam şöyle tanımlanır: Bu tamlama sözlükte "en büyük isim" anlamına gelir; terim olarak Allah'ın en güzel isimleri içinde yer alan bazı isimler için kullanılmıştır. İlmihal, bir grup âlimin Allah'ın bütün isimlerini eşit derecede büyük ve üstün saydığını, bir grubun ise hadisleri göz önünde bulundurarak bazı isimlerin diğerlerinden daha büyük ve faziletli olduğunu benimsediğini aktarır (Diyanet İlmihali I, ism-i a'zam (yeni sekmede açılır)).

TDV İslâm Ansiklopedisi'nin İSM-i A'ZAM maddesi önemli bir noktayı kaydeder: Kur'an'da Allah'ın isimleri için "a'zam" (en büyük) sıfatıyla yapılmış bir niteleme yoktur; kavram hadislerden gelir (TDV İslâm Ansiklopedisi, İsm-i A'zam (yeni sekmede açılır)). Kur'an ise bütün isimleri "en güzel isimler" olarak niteler ve bu isimlerle dua edilmesini ister.

İsm-i Âzam duası diye bir dua var mı?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ism-i âzam, Allah'ın isimlerinden biri ya da birkaçıdır; özel bir dua adı değildir. Bu yüzden "ism-i âzam duası" adıyla belirli bir dua yoktur. Hadislerde ism-i âzamın geçtiği dualar vardır ve bunlarla dua etmek güzeldir, ancak uzun metinlere özel sonuç vaat edilemez.

Kurul, "İsm-i a'zam duası diye bir dua var mıdır?" sorusuna verdiği cevapta hadislerde birden çok ismin ism-i a'zam olarak geçtiğini sıralar ve ism-i a'zamın bir isim olduğunu, özel bir duanın adı olmadığını açıklar; bu sebeple "ism-i a'zam duası" diye bir dua bulunmadığını belirtir (Din İşleri Yüksek Kurulu, ism-i a'zam duası (yeni sekmede açılır)). Aynı cevapta, hadislerde ism-i a'zamla yapıldığı bildirilen bir dua da aktarılır; bu dua aşağıdaki bölümde Arapça metni ve anlamıyla verilmiştir.

Belirli bir ihtiyaç için kılınan namaz ve dua Hacet namazı ve duası rehberinde, hastalık için yapılacak kaynaklı dualar ise Şifa duası rehberinde anlatılır. Bu rehberlerde de ölçü aynıdır: Dua Allah'a yöneliştir; sonuç yazılı bir formüle değil, Allah'ın takdirine bağlıdır.

Hadislerde ism-i âzam olarak geçen isimler

Kurul'un aktardığı hadislerde ism-i âzam olarak Allah; Rahmân, Rahîm, Mennân, Ehad, Samed, Hayy, Kayyûm, Bedîu's-semâvâti ve'l-ard ve Zü'l-celâli ve'l-ikrâm isimleri ile "lâ ilâhe illallah" ve "lâ ilâhe illâ ente" ifadeleri geçer. Diyanet İlmihali bu yüzden en büyük ismin kesin olarak belirlenemeyeceğini belirtir.

Kurul bu isimleri sayarken Tirmizî (Deavât, 65 [3478]), Dârimî (Fezâilü'l-Kur'ân, 14 [3389]) ve Müslim'in (Salâtü'l-müsâfirîn, 258 [810]) rivayetlerine dayanır. Diyanet İlmihali ise ism-i a'zamdan bahseden hadisleri Ebû Dâvûd (Vitr, 23), Tirmizî (Da'avât, 64, 65, 100), Nesâî (Sehv, 58) ve İbn Mâce (Duâ, 9, 10) künyeleriyle gösterir ve bu hadislerin bir kısmında Allah isminin, bir kısmında başka isimlerin en büyük isim olarak belirtildiğini kaydeder.

İsimler ve anlamları

Kurul'un "İsm-i A'zâm ne demektir?" cevabı da aynı sonuca varır: Âlimlerin bir kısmı Allah'ın bütün isimlerini eşit sayar, bir kısmı bazılarını daha faziletli görür; en büyük ismin hangisi olduğunu kesin olarak belirlemek mümkün değildir (Din İşleri Yüksek Kurulu, ism-i a'zâm ne demektir (yeni sekmede açılır)). Bu sebeple bir ismi diğerlerinin önüne koyup ona özel sonuçlar bağlamak yerine, hadislerde geçen isimlerle ve bütün güzel isimlerle dua etmek kaynaklara uygun yoldur.

Hadislerde ism-i âzamla yapılan dualar

Kurul'un aktardığı hadise göre Hz. Peygamber, bir kişinin "Allah'ım! Senden başka ilah yoktur; Mennân'sın, gökleri ve yeri yokken var edensin, celâl ve ikram sahibisin" diyerek ettiği duayı duymuş ve onun Allah'ın ism-i âzamıyla dua ettiğini, bu isimle istendiğinde Allah'ın vereceğini bildirmiştir.

Kurul'un aktardığı rivayete göre Hz. Peygamber, bir kişinin bu duayı ettiğini duyunca "...Allah'ın ism-i a'zam'ı ile dua etti ki, onunla dua edildiğinde, Allah kabul eder ve onunla istendiğinde verir." buyurmuştur (Tirmizî, De'avât, 100 [3544]; Nesâî, Sehiv, 58 [1300]). Kurul'un verdiği Arapça metin şöyledir: اَللَّهُمَّ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ ذَا الْجَلاَلِ وَالْإِكْرَامِ

Kurul'un verdiği anlam: "Allah'ım! Senden başka ilah yoktur. (Sen), Mennân'sın (Çok nimet verensin), gökleri ve yeri yokken var edensin, celâl ve ikram sahibisin. (Sen'den talepte bulunuyorum)." Kurul bu duanın okunuşunu vermediği için bu rehberde Latin harfli okunuş yazılmamıştır; duayı Arapça okumak isteyenler metni bilen birinden öğrenebilir, anlamıyla Türkçe dua etmek de mümkündür.

Hadislerle İslâm, ism-i âzamın anıldığı Enes b. Mâlik rivayetinde geçen "Ey Celâl ve İkram sahibi! Ey Hayy ve Kayyûm! Senden istiyorum!" ifadesini aktarır (Ebû Dâvûd, Vitr, 23 [1495]); Diyanet İlmihali de ism-i a'zamdan söz eden hadisler arasında Ebû Dâvûd'un aynı bölümünü gösterir (Hadislerle İslâm, cilt 2, s. 56 (yeni sekmede açılır)).

Âlimler ism-i âzam hakkında ne söylemiştir?

TDV İslâm Ansiklopedisi ism-i âzam hakkında üç görüş aktarır: Bir kısım âlim böyle ayrı bir ismin varlığını kabul etmez, büyüklüğü isme değil Allah'ın zâtına bağlar; bir kısmı böyle bir isim olduğunu ama gizli tutulduğunu söyler; bir kısmı ise hadislerde geçen bilinen isimleri ism-i âzam olarak gösterir.

TDV maddesine göre Ca'fer es-Sâdık ve Taberî gibi âlimler, Allah'ın isimlerinden birinin diğerlerinden büyük sayılmasını kabul etmemiş; büyüklüğün isimde değil, isimlerin delâlet ettiği zâtta olduğunu söylemiştir. Diğer bir grup böyle bir ismin bulunduğunu, ancak gizli tutulduğunu ileri sürmüştür. Üçüncü grup ise hadislerde geçen "Allahu lâ ilâhe illâ hüve'l-hayyü'l-kayyûm", Rahmân ve Rahîm gibi bilinen isimleri ism-i âzam olarak göstermiştir.

Diyanet İlmihali'nin cuma günüyle ilgili bölümü, "gizlilik" görüşüne bir örnek verir: Âlimler, Allah'ın güzel isimleri arasında ism-i âzamın ve Ramazan'ın son on günü içinde Kadir gecesinin gizli tutulması gibi, cuma günündeki icâbet saatinin de gizli tutulduğunu ve bu suretle insanların gün boyu Allah'a yönelmelerinin hedeflendiğini söylemiştir. Kadir gecesinin bu yönü Kadir Gecesi rehberinde ayrıca anlatılır.

İsm-i âzam ile ilgili yanlış inanışlar

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre ism-i âzamın hastalıklara şifa, büyü bozma ya da birine sevgi veya nefret aşılama gibi amaçlarla kullanılması din, bilim ve akılla uzlaştırılması mümkün olmayan bir davranıştır. Kurul da "ism-i âzam duası" adıyla özel bir dua bulunmadığını belirtir.

TDV maddesi, ism-i âzamın hastalıklara şifa bulmak, büyü bozmak ya da birine sevgi veya nefret aşılamak gibi amaçlarla kullanılmasını ele alır; madde yazarı bu tür kullanımları din, bilim ve akılla uzlaştırılması mümkün olmayan davranışlar olarak değerlendirir. Hadislerde ism-i âzam duayla birlikte anılır; dua ise kişinin Allah'a yönelmesi ve O'ndan istemesidir, bir sonuç garantisi veren teknik değildir.

Hastalık durumunda dua ile birlikte tedaviye başvurmanın gerekliliği Şifa duası rehberinde Diyanet kaynaklarıyla anlatılır. Dua ile sadaka arasındaki bağ ise Sadaka duası yazısında ele alınır.

Allah'ın isimleriyle nasıl dua edilir?

Kur'an, Allah'ın en güzel isimlerle anılmasını ve bu isimlerle dua edilmesini ister. Hadislerde geçen ism-i âzam dualarına ek olarak, kişi ihtiyacına uygun isimlerle, anlamını bilerek, samimiyetle ve sonucu Allah'a bırakarak dua eder. Belirli bir isme özel sayı, saat ya da sonuç vaadi bağlanmaz.

Hadislerle İslâm, A'râf suresinin 180. ayetini şu anlamla aktarır: "En güzel isimler (el-esmâü'l-hüsnâ) Allah'ındır. O hâlde O'na, o güzel isimlerle dua edin." Kurul'un dua ile ilgili genel cevabına göre dua, kişinin maddi ve manevi durumunu Allah'a arz ederek O'na yönelmesidir (Din İşleri Yüksek Kurulu, duanın önemi ve adabı (yeni sekmede açılır)). Bu iki ilke birlikte, ism-i âzam arayışının asıl amacını gösterir: Allah'ı isimleriyle tanıyıp O'na yönelmek.

• Anlamı bilmek: Okunan isim ve duaların anlamını öğrenerek dua etmek.

• Uygun isimle anmak: Duanın konusuna uygun düşen güzel isimlerle, örneğin Rahmân ve Rahîm isimleriyle Allah'ı anmak.

• Kaynaklı dua: Hadislerde künyesiyle geçen duaları tercih etmek; kaynaksız uzun metinlere itibar etmemek.

• Sonucu Allah'a bırakmak: Duayı belirli bir sayı ya da süreye bağlamadan, sabırla sürdürmek.

• Sebeplere başvurmak: Dua ederken ihtiyaç için gerekli çabayı ve tedbiri de göstermek.

Allah'ın isimleriyle dua etmenin hadislerdeki başka örnekleri de vardır. Kadir gecesinde okunması tavsiye edilen ve Allah'ı "çok affedici" olarak anan dua, Diyanet İlmihali'ndeki okunuş ve anlamıyla Kadir Gecesi rehberinde yer alır. Bir ihtiyaç için kılınan namazdan sonra yapılan dua ise Hacet namazı ve duası rehberinde anlatılır. Bu örneklerin ortak noktası, Allah'ın isim ve sıfatlarını anarak O'na yönelmek ve sonucu O'na bırakmaktır.

Kişisel dinî sorular için Diyanet'in 190 Alo Fetva hattına danışılabilir. Bu yazıdaki bilgiler, kaynak göstermek ve doğru bilgiye yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Sık sorulan sorular

Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.

1. 1.

   İsm-i a'zam duası diye bir dua var mıdır? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

2. 2.

   İsm-i A'zâm ne demektir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

3. 3.

   İlmihal I: İman ve İbadetler, “İsm-i A'zam” başlığı (s. 85) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

4. 4.

   “İsm-i A'zam” maddesi, Bekir Topaloğlu (c. 23, s. 75-76) (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

5. 5.

   Hadislerle İslâm, cilt 2, sayfa 56, Esmâ-i hüsnâ ve ism-i âzam (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm

6. 6.

   Duanın önemi nedir ve dua nasıl yapılmalıdır? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

İlgili rehberler

• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi22 Ekim 2026·13 dk okuma

  Hacet Namazı Nasıl Kılınır? Hacet Duası ve Hacet Kurbanı

  Hacet namazının hadisteki dayanağı, kaç rekât ve nasıl kılındığı, hacet duasının okunuşu ve anlamı, hacet kurbanıyla ilişkisi.

  Rehberi oku: Hacet Namazı Nasıl Kılınır? Hacet Duası ve Hacet Kurbanı
• 

  Kurban Eti ve Niyetler22 Ekim 2026·12 dk okuma

  Şifa Duası: Hasta İçin Okunan Dualar ve Kaynakları

  Hasta için okunan hadis kaynaklı dualar, şifa ayetleri, hasta ziyareti âdabı, rukye ve tedavi ile duanın ilişkisi.

  Rehberi oku: Şifa Duası: Hasta İçin Okunan Dualar ve Kaynakları
• 

  Dini Günler ve Kandiller22 Ekim 2026·11 dk okuma

  Kadir Gecesi Duası ve Namazı: Kadir Gecesi Nasıl İhya Edilir?

  Kadir gecesi duası, okunuşu ve anlamı; Kadir gecesi namazı, ihya önerileri ve 2027 Kadir Gecesi tarihi kaynaklarıyla.

  Rehberi oku: Kadir Gecesi Duası ve Namazı: Kadir Gecesi Nasıl İhya Edilir?
• 

  Sadaka ve Hayır6 Ekim 2026·10 dk okuma

  Sadaka Duası: Sadaka Verirken Nasıl Niyet Edilir?

  Kaynaklı genel dua, gönüllü yardımda niyet, gizlilik ve özel borçların ayrı şartları.

  Rehberi oku: Sadaka Duası: Sadaka Verirken Nasıl Niyet Edilir?