Kısaca
Satış: Kurban derisi para karşılığında satılmaz.
Bağış: Deri bir yoksula ya da hayır kurumuna bağışlanabilir.
Evde kullanım: Namazlık, kalbur ve benzeri ev eşyası yapılarak kullanılabilir.
Ücret: Deri, kesim ya da bakım için ücret olarak kasaba veya başkasına verilemez.
Satılırsa: Alınan bedel yoksullara sadaka olarak verilir.
Kurban derisi nedir, ne yapılır ve kimlere verilir?
Kurban derisi, kesilen kurbanın sahibine ait olan ve ibadetin et dışındaki parçalarından biridir. Sahibi deriyi evinde kullanabilir, kullanılmak üzere birine hediye edebilir veya yoksula ya da uygun hayır kurumuna bağışlayabilir. Din İşleri Yüksek Kurulu derinin gelir için satılmasını ve kesim ücreti olarak verilmesini caiz görmez. Satılmışsa elde edilen bedel yoksula verilir.
Evde kullanmak: Deri evde namazlık, kalbur ve benzeri ev eşyası yapılarak kullanılabilir.
Yoksula vermek: Deri bir yoksula sadaka olarak verilebilir. Hz. Peygamber de veda haccında Hz. Ali'ye, kurban olarak kesilen develerinin derilerini ve sırtlarındaki çulları sadaka olarak vermesini emretmiştir.
Hayır kurumuna bağışlamak: Deri bir hayır kurumuna bağışlanabilir.
Hediye etmek: Kurban sahibi derisini, kullanılmak üzere birine hediye edebilir; ancak kesim veya bakım için ücret olarak veremez.
Diyanet İlmihali'ne göre derinin ya da satılmışsa parasının hayır işlerine harcanmasına, yani tasaddukun dinen caiz olduğu kişi ve yerlere verilmesine özen gösterilmelidir. İlmihal, kurbanın eti dışındaki parçalarının da kurban ibadetinin devamı olarak görülmesini ve Allah rızasına uygun şekilde, uygun yere harcanmasını ister.
Kesimden önce hazırlık yapmak, derinin kasap ücretine yanlışlıkla sayılmasını önler. Kurban kesecek kişinin yapması gerekenler rehberindeki son kontrol listesinde et, deri ve ücret ayrı izlenir.
Mülkiyet ve tasarruf sırası
Din İşleri Yüksek Kurulu kurban derisinin sahibinin izniyle kullanılmasını veya uygun alıcıya verilmesini açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir?) Deri fetvası (yeni sekmede açılır) kullanma, hediye ve sadakayı satıştan ayırır. Kurban sahibi deriyi bağışlamaya karar verdiğinde alıcıya ulaşma yolunu seçebilir; vekâlet organizasyonunda bu karar hissedarın yetkisiyle uygulanır. Bir kuruma bağış, kasap ücretinin deriyle ödenmesi anlamına gelmemelidir.
| İşlem | Kaynaklı hüküm |
|---|---|
| Evde kullanma | Uygun |
| Yoksula verme | Sadaka olabilir |
| Kullanım için hediye | Uygun |
| Sahibin satması | Caiz değil |
| Kasaba ücret olarak verme | Caiz değil |
Kurban derisi satılabilir mi?
Hayır. Kurban derisinin para karşılığında satılması caiz değildir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kurbanın et, sakatat, deri, yün ve süt gibi unsurlarının kurban sahibi tarafından satılması caiz değildir.
Diyanet İlmihali bu yasağı kurbanın amacıyla açıklar: Kurban sırf Allah rızasını kazanmak için kesildiğinden derisi, yünü, bağırsakları, kemikleri ve iç yağı gibi eti dışında kalan parçalarının da sahibine gelir sağlamak amacıyla para ile satılması caiz değildir.
Kurban sahibi için gelir kapısı değildir
Kurul kurbanın etinin, derisinin, yününün ve sakatatının sahibi tarafından satılmasını caiz görmez. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurbanın eti, derisi ve bağırsakları gibi kısımlarının kurban sahibi tarafından satılması caiz midir?) Satış fetvası (yeni sekmede açılır) deriyi parasal kazanca dönüştürme yasağını açıklar. Hediye alan veya bağış alanın sonraki tasarrufu aynı soruyla karıştırılmamalıdır; bu rehber kurban sahibinin davranışını anlatır.
Satılan kurban derisinin parası ne yapılır?
Kurban derisi satılmışsa alınan bedelin yoksullara sadaka olarak verilmesi gerekir. Din İşleri Yüksek Kurulu bu hükmü, deriyi satanın kurban kesmemiş gibi olacağını bildiren hadise dayandırır.
Diyanet İlmihali'ne göre kurban ücretle kestirilmişse kesim ücreti, kurbanın eti veya derisiyle ödenemeyeceği gibi bunların parasıyla da ödenemez. Dolayısıyla derinin bedeli kesim masrafına sayılmaz; yoksullara verilir.
Satış sonrasında para yoksula gider
Kurul deri satılmışsa bedelinin yoksullara verilmesini ister. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir?) Satışın yapılmış olması elde edilen parayı kasap masrafına çevirmeyi meşrulaştırmaz. Kesim ücreti sahibinin kendi malından ödenir. Sırf derinin piyasa fiyatını öğrenmek, kesim sonrası dinî tasarruf hükmünü değiştirmez; doğrulanmış güncel fiyat da bu rehberin hükmü için gerekli değildir.
| Durum | Para veya deri nereye gider? |
|---|---|
| Deri bağışlandı | Uygun alıcıya |
| Deri satıldı | Bedeli yoksula |
| Kasap ücret istiyor | Sahibin ayrı parasından |
Kurban derisi kasaba verilir mi?
Kesim ücreti olarak verilemez. Kesim işi ibadet olmadığı için kasabın ücret alması caizdir; ancak bu ücret kurbanın derisiyle ya da etinin bir kısmıyla ödenemez. Deri, kurbanın bakımı için ücret olarak da verilemez.
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre deri kesim ücreti olarak verildiğinde, kurban ibadetini yerine getirmek için gerekli maddi külfetin bir kısmı bizzat ibadetin kendisi üzerinden karşılanmış olur. Hadislerle İslâm'ın aktardığı uygulamaya göre de kasap ücreti kurban etinden değil, kurbanın sahibi tarafından ödenirdi.
Kesim ücretinin ödenmesiyle ilgili diğer bilgiler kurban nasıl kesilir rehberindedir.
Ücret ayrı, sadaka ayrı
Kurul kasabın ücret almasını caiz görür, fakat bu ücretin et veya deriden karşılanmasını yasaklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesen kasaba ücret vermek caiz midir? Kurban etinin bir kısmı veya derisi kesim ücreti olarak verilebilir mi?) Kasap ücreti fetvası (yeni sekmede açılır) işçilik hizmetini kurbanın malzemesinden ayırır. Deri kasaba hangi adla bırakılırsa bırakılsın kesim ücretinin yerine veya bir parçası yerine geçmemelidir. Kesim için anlaşma yapılırken para bedeli baştan belirlenmelidir.
- Kesim hizmeti için ücret ayrı konuşulur.
- Deri veya et ücret karşılığı verilmez.
- Satılmış deri bedeli ihtiyaç sahiplerine verilir.
Vekâletle kesilen kurbanın derisi kime aittir?
Hayvanın derisi ve sakatatı hisse sahibine aittir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre vekâletle kurban kesen kuruluş bunları ya kurban sahibine ya da onun izniyle, dinen bağışlanması caiz olan kişi veya hayır kurumlarına ulaştırmalıdır.
Kurul'un vekâletle kurban organizasyonları için belirlediği esaslardan deriyle ilgili olanlar:
- Hayvan kesim ücretleri, kesilen kurbanlık hayvanların etlerinden, derilerinden veya sakatatından karşılanmamalıdır.
- Hisseler vekâlet verenlerin mülkiyetinde olduğundan bunlar üzerinde yapılacak her türlü tasarruf hissedarların izni ve onayına bağlıdır.
Vekâletin nasıl verileceği ve kurumlara vekâlet konusundaki diğer esaslar kurban vekâleti nasıl verilir rehberindedir.
Vekil yalnız yetki kapsamında hareket eder
Kurul vekâletle kesimde et, deri ve sakatatın hissedarların mülkiyetinde olduğunu vurgular. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esas ve şartlar nelerdir?) Organizasyon esasları (yeni sekmede açılır) izinsiz satış veya ücret sayma yolunu kapatır. Kesimden önce derinin teslim mi edileceği yoksa bağış mı yapılacağı vekâlet verenle netleştirilmelidir. Kurumun organizasyon gideri ayrıca karşılanır.
| Soru | Gerekli açıklık |
|---|---|
| Deri kime ait? | Hisse sahibine |
| Bağış yapılacak mı? | Sahibin izni gerekir |
| Kesim ücreti deriyle mi? | Hayır |
Kurbanın yünü ne yapılır?
Kurbanlık koyun ve keçinin yünü kesimden sonra kırkılıp evde ihtiyaç için kullanılabilir; ancak satılıp paraya çevrilmemelidir, satılırsa parası tasadduk edilir.
Hadislerle İslâm'a göre hadislerde kurbanlıkların yalnızca etlerinin değil derilerinin, yünlerinin ve develerin üzerindeki minder gibi değerli eşyaların da fakirlere tasadduk edildiği anlatılır. Kesimden önce kurbanlığın yününden ve sütünden yararlanmanın hükmü ise kurbanlık hayvan ölürse ne yapılır rehberindedir.
Yün de satılık yan ürün sayılmaz
Diyanet İlmihali yün gibi et dışı parçaların kurban sahibi için satış geliri olmaması gerektiğini anlatır. (Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II, Kurban bölümü) Yünün evde kullanılabilmesiyle ticari satışa çıkarılması farklıdır. Kesimden önce satın alınmış kurbanlığın yününden yararlanma da ayrı fetvaya bağlıdır; yararlanılmışsa bedelinin sadaka verilmesi gerekir. Kurbanlık ölürse rehberi bu kesim öncesi durumu açıklar.
Kurban derisi nasıl yüzülür ve korunur?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Kurban Rehberi, yüzmenin ehil kasaplar tarafından ve mümkünse hayvan asılı hâldeyken yapılmasını önerir. Evinin bahçesinde kesim yapacaklar için de dört adımlık bir sıra verir.
1. Başın ayrılması: Baş gövdeden ayrılır; dil gevşetilerek baş üzerinde kalacak şekilde bırakılır.
2. Ön ayaklar: Ön ayaklar yüzülür ve kesilir.
3. Arka ayaklar: Arka ayaklar yüzülür ve kesilir.
4. Gövde: Karın bölgesinin derisi yüzülür; sırt bölgesine gelindiğinde deri, el ve bıçak kullanılarak uygun bir açıyla gövdeden ayrılır. Küçükbaş hayvanlarda deri tulum şeklinde çıkarılmalıdır.
Rehbere göre yüzme sırasında ve sonrasında dikkat edilecekler:
- Hiçbir aşamada derinin dış yüzü etle temas etmemelidir.
- Deri yüzüldükten sonra hemen tuzlanmayacaksa serin ve havadar bir yerde bekletilmelidir.
- Deri en kısa sürede, deri ağırlığının %30–50'si oranında, 2–4 mm çapında iri taneli tuzla ve iç yüzünde tuzlanmamış alan bırakılmadan tuzlanmalı, yine serin ve havadar bir yerde saklanmalıdır.
Ehil işlem ve hızlı muhafaza
Diyanet Kurban Rehberi yüzmenin ehil kişi tarafından yapılmasını, derinin dış yüzünün etle temas ettirilmemesini ve korunacaksa serin, havadar yerde uygun tuzlama yapılmasını önerir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, Kurban Rehberi, 2005) Rehber kaynağı (yeni sekmede açılır) pratik yöntem verir; kesim yerindeki sağlık ve atık kuralları ayrıca uygulanır. Canı çıkmadan yüzmeye başlanmaz. Kesim, yüzme ve et işleme aynı anda aceleye getirilmemelidir.
- Canlı hayvanda yüzme işlemi başlatmayın.
- İşi ehil kişiye yaptırın.
- Derinin dış yüzünü etten uzak tutun.
- Bağış veya muhafaza planını kesimden önce belirleyin.
Sık sorulan sorular
Deriyi gelir için satmak yerine hangi yollar vardır?
Kurban sahibi deriyi kullanabilir, hediye edebilir veya uygun alıcıya bağışlayabilir.
Deri kasap ücreti olabilir mi?
Hayır. Kesim ücreti ayrı parayla ödenir.
Deri yoksula bağışlanabilir mi?
Evet. Kurul uygun ihtiyaç sahibine sadaka olarak verilmesini kabul eder.
Deri hayır kurumuna verilebilir mi?
Evet. Uygun kuruma bağışlanabilir.
Deri evde kullanılabilir mi?
Evet. Kurban sahibi ev ihtiyacı için kullanabilir.
Deri kullanım için hediye edilir mi?
Evet. Ücret yerine geçmemek kaydıyla hediye edilebilir.
Satılmış derinin parası ne olur?
Alınan bedel yoksullara sadaka verilir.
Vekâletle kesilen kurbanın derisi kime ait?
Hissedarın malıdır; vekil tasarruf için yetki alır.
Kurban yünü satılabilir mi?
Kurban sahibi yünü satış geliri yapmaz; satılırsa bedeli tasadduk eder.
Yüzmeye ne zaman başlanır?
Hayvanın canı çıktıktan sonra başlanır.
Deri etle temas etmeli mi?
Rehber dış yüzün etle temasından kaçınmayı önerir.
Deri için sabit fiyat verilir mi?
Dinî tasarruf hükmü fiyat gerektirmez; bu rehberde güncel fiyat verilmez.
Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanın eti, derisi ve bağırsakları gibi kısımlarının kurban sahibi tarafından satılması caiz midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban kesen kasaba ücret vermek caiz midir? Kurban etinin bir kısmı veya derisi kesim ücreti olarak verilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esas ve şartlar nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık hayvanın satış usûlleri ve kilogram birim fiyatı üzerinden kurban alım-satımının hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban keserken nelere dikkat edilmelidir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
“Kurban” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi
Hadislerle İslâm, 2. cilt, “Kurban Allah’a Yakın Olma Vesilesi” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
Kurban Rehberi (Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Ankara 2005) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
İlgili rehberler
Kurban Eti ve Niyetler12 dk okuma
Kurban Eti Nasıl Dağıtılır? Kaçta Kaçı Kimlere Verilir?
Kurban eti kaça bölünür, kimlere verilir, satılır mı, kasaba verilir mi? Türlere göre farklar.
Rehberi oku: Kurban Eti Nasıl Dağıtılır? Kaçta Kaçı Kimlere Verilir?Kesim ve Vekâlet11 dk okuma
Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme Rehberi
Vekâlet nasıl verilir, telefonla olur mu, ne söylenir? Kurumlara vekâlet verirken dikkat edilecekler.
Rehberi oku: Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme RehberiKurban Eti ve Niyetler10 dk okuma
Kurbanın Yenmeyen Yerleri: Hangi Kısımlar ve Hangi Kurbanlar Yenmez?
Kurbanın hangi kısımları yenmez, bunlar ne yapılır, hangi kurbanın etinden sahibi yiyemez?
Rehberi oku: Kurbanın Yenmeyen Yerleri: Hangi Kısımlar ve Hangi Kurbanlar Yenmez?Kesim ve Vekâlet13 dk okuma
Kurban Nasıl Kesilir? Adım Adım Kurban Kesimi ve Kesim Adabı
Kurban kesiminin adımları, keserken ne denir, kesimde nelere dikkat edilir, kurbanı kim kesebilir?
Rehberi oku: Kurban Nasıl Kesilir? Adım Adım Kurban Kesimi ve Kesim Adabı
Bu rehberi paylaşın:
Vacip kurban talebinizi oluşturun
Kurbanınızı vekâletle kestirmek istiyorsanız vacip kurban talebinizi oluşturabilirsiniz. Talep bir ön başvurudur; kaydedildiğinde başvuru numarası verilir ve sizinle telefonla iletişime geçilir. Online ödeme alınmaz.