Kısaca
Hisseli olan hayvanlar: Kurbanlık hisse sığır, manda ve devede olur; koyun ve keçi tek kişi adına kesilir.
Hissedar sayısı: Bir kişiden yedi kişiye kadar; sayının tek (3, 5, 7) olması gerekmez.
Pay: Her ortağın payı hayvanın yedide birinden az olmamalıdır.
Niyet: Ortakların tamamı ibadet niyetiyle katılmalıdır; niyetleri farklı kurban türleri olabilir.
Kesimden sonra: Kesilmiş bir hayvana sonradan yeni ortak eklenemez.
Kurbanlık hisse nedir?
Kurbanlık hisse, sığır, manda veya deve gibi büyükbaş hayvanda bir kişinin kurban niyetiyle sahip olduğu paydır. Hanefîlerin de bulunduğu çoğunluk görüşünde aynı hayvana en çok yedi kişi katılır; her kişinin payı yedide birden az olamaz. Koyun ve keçi ortak kurban edilmez. Hissedarlar kesimden önce belirlenir ve her payın niyeti ibadet olmalıdır.
Hisseli kurban, büyükbaş bir hayvanı tek başına kurban etmek yerine başkalarıyla ortak olmayı sağlar. Ortaklığın geçerli olması için hayvanın kurbanlık şartlarını taşıması gerekir; yaş ve sağlık şartlarını kurbanlık hayvan şartları rehberinde bulabilirsiniz.
Pay sahibi olmak ile et satın almak farklıdır
TDV Kurban maddesi sığır, manda ve devede yedi kişiye kadar ortaklığı Hanefîler dahil üç mezhebin görüşü olarak açıklar; Mâlikî mezhebinin ortaklaşa kurban kesimini caiz görmediğini, kesen kişinin ise önceden niyet ederek yakınlarını sevabına ortak edebileceğini belirtir. (TDV İslâm Ansiklopedisi, Kurban maddesi) Hisse ibadet niyetiyle hayvana ortaklık anlamına gelir; yalnız belirli ağırlıkta et satın almakla aynı işlem değildir. Kesim sonrasında fazla etlerden yeni hisse oluşturulamayacağı Kurulun organizasyon esaslarında ayrıca yazılıdır.
Bir kişi büyükbaş hayvanı tek başına da kurban edebilir. Yedi sayısı zorunlu ortak sayısı değil, çoğunluk görüşündeki üst sınırdır. Hayvanın kurbanlık yaş ve sağlık koşulları ortak sayısından bağımsızdır. Ortaklık planlanmadan önce hayvanın türü, pay oranları ve her ortağın kurban niyeti açıklanmalıdır. Kurbanlık şartları rehberi hayvan seçimini, kurban kesmenin şartları niyet ve vakti ayrıca ele alır.
Hisse alırken dört temel kontrol:
- Hayvan büyükbaş kurbanlık türlerinden mi?
- Kişi sayısı en çok yedi mi?
- Her ortağın payı en az yedide bir mi?
- Herkes ibadet niyetiyle mi katılıyor?
Kurban kaç hisse olur?
Sığır, manda ve deve yedi hisseye kadar bölünebilir. Koyun ve keçi hisseli olmaz; bir koyun ya da keçi yalnızca bir kişinin kurbanı yerine geçer.
| Hayvan | Kaç kişi adına kesilir? | Asgari yaş |
|---|---|---|
| Koyun | Tek kişi | 1 yaş (6 ayını tamamlamış, bir yaşındaki gibi gösterişli koyun da olur) |
| Keçi | Tek kişi | 1 yaş |
| Sığır | 1–7 kişi | 2 yaş |
| Manda | 1–7 kişi | 2 yaş |
| Deve | 1–7 kişi | 5 yaş |
Yaşlar kamerî (hicrî) takvime göre hesaplanır.
Büyükbaş ve küçükbaş sınırı
Din İşleri Yüksek Kurulu sığır, manda ve devede en fazla yedi kişilik ortaklığa izin verir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban İbadetiyle İlgili Açıklama) Kurulun kurban açıklaması (yeni sekmede açılır) koyun ve keçiyi tek kişi adına kesilen türler olarak ayırır. Bir koyunu iki kişiye bölmek, iki ayrı kişinin kurban yükümlülüğünü karşılayan iki hisse oluşturmaz. Büyükbaşta ise tek kişi bütün hayvana sahip olabileceği gibi iki ile yedi kişi arasında ortaklık kurulabilir.
Pay oranı yalnız kişi sayısından ibaret değildir. Hayvan yedi eşit asgari paya ayrıldığında her kişinin en az bir payı bulunur. Daha az kişi varsa bazı kişiler birden çok pay alabilir. Sayıyı sekize çıkarıp bir kişiye yedide birden az pay bırakmak ise geçerli ortaklık sınırını aşar. Hayvanın asgari yaşı da türüne göre değişir; deve beş, sığır ve manda iki kamerî yaşını doldurmalıdır. Yaş tablosu hisse sayısını artırmaz.
| Hayvan | Kişi sınırı | Pay notu |
|---|---|---|
| Koyun veya keçi | Bir kişi | Hisseli kurban değil |
| Sığır veya manda | Bir ile yedi kişi | Kişi başı en az yedide bir |
| Deve | Bir ile yedi kişi | Kişi başı en az yedide bir |
Büyükbaş kurbana (danaya) kaç kişi ortak olabilir?
Büyükbaş bir hayvana (günlük dilde "dana" da denir) bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olunabilir. Hissedarların sayısının mutlaka tek (3, 5 ya da 7) olması gerekmez; iki, dört ya da altı kişi de ortak olabilir.
Önemli olan, her ortağın payının hayvanın yedide birinden az olmamasıdır. Ortaklardan biri birden fazla hisse de alabilir; örneğin dört kişilik bir ortaklıkta bir kişinin iki ya da üç hissesi olabilir. Sekiz kişinin aynı hayvana ortak olması ise paylar yedide birin altına düştüğü için olmaz.
Tek sayı şartı bulunmaz
Kurul büyükbaş hissedar sayısının üç, beş veya yedi gibi tek olması gerektiği anlayışını yanlış bulur. İki, dört veya altı kişi de pay sınırına uyarak ortak olabilir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban İbadetiyle İlgili Açıklama) Ortak sayısı azaldığında hayvanın geri kalan payları belirsiz bırakılmaz; gerçek sahiplik ve niyet belirlenir. Hissedarların kim olduğu kesimden önce bilinmelidir. Organizasyonun kesimden sonra yedinci kişiyi eklemesi Kurulun esaslarıyla bağdaşmaz.
Ortaklar akraba olmak zorunda değildir. İbadet niyeti ve pay sınırı, akrabalık ilişkisinden daha belirleyicidir. Bir hayvanda adak, akika ve bayram kurbanı niyetlerinin birlikte bulunması da mümkündür; ortakların tamamının ibadet amacı taşıması gerekir. Pay sahibi birden fazla hisse alıyorsa hangi payın hangi niyete bağlandığı anlaşılır olmalıdır. Kurban vekâleti rehberi kuruma yetki verirken hissedar bilgisinin nasıl netleştirildiğini anlatır.
Örnek kişi sayıları:
- Bir kişi bütün büyükbaşı kesebilir.
- İki kişi paylarını yedide birin üzerinde tutabilir.
- Altı kişi ortaklık kurabilir; tek sayı şartı yoktur.
- Sekiz kişi aynı hayvanı sekiz ayrı kurban hissesi yapamaz.
Bir hisseye iki kişi girebilir mi?
Hayır. Her ortağın payı yedide birden az olamayacağı için bir hisse iki kişi arasında bölünerek iki ayrı kurban yerine geçmez.
Ortaklardan biri sonradan başka birini kendi payına ortak etmek isterse en az iki hisseye sahip olmalıdır; yalnızca bir hissesi olan kişi başkasını o hisseye ortak edemez. Tek hisse, aile bireylerinin her birinin kurbanı yerine de geçmez; Hanefîlere göre kurban yükümlülüğü bireysel olduğundan şartları taşıyan her aile bireyi için ayrı kurban kesilir (koca veya baba, hibe yoluyla onlar adına da kesebilir). Şâfiî mezhebinde ise aile için bir kurban kesmek sünnet-i kifâyedir.
Asgari pay bölünemez
Bir yedide birlik payın iki kişiye ayrılması, ikisinin de ayrı kurban yükümlülüğünü yerine getirmesi sonucunu vermez. Kurulun hisse devri fetvası, iki veya daha fazla hissesi olan kişinin bir payı başkasına devretmesini tek payı parçalamaktan ayırır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Birden fazla hisseyle ortak olanın hisselerine başkasını dâhil etmesi fetvası) Hisse devri fetvası (yeni sekmede açılır), her sahibin en az yedide bir pay taşıması gerektiğini korur. Devir kesimden önce ve gerçek sahiplik açıklanarak değerlendirilir.
Aile fertleri arasında da “bir hisse hepimizin kurbanı olur” genellemesi Hanefî yükümlülüğünü doğru anlatmaz. Kurul Hanefî mezhebinde şartları taşıyan eş ve yetişkin çocukların ayrı ayrı yükümlü olduğunu söyler; Şâfiî mezhebinde aile kurbanını sünnet-i kifâye olarak açıklar. Mezhep ayrımını belirtmeden tek hüküm verilmemelidir. Hibe yoluyla aile adına kesimle aynı payı birden çok kişiye bölerek kurban saymak da farklı işlemlerdir.
| Durum | Sonuç | Sınır |
|---|---|---|
| İki payın birini devretme | Kesim öncesi değerlendirilebilir | Yeni sahibin gerçek payı olmalı |
| Tek payı ikiye bölme | İki ayrı kurban olmaz | Kişi başı yedide bir altına iner |
| Kesim sonrası ortak ekleme | Uygun değil | Hissedarlar önceden belirlenir |
Hissedarların niyeti farklı olabilir mi?
Evet. İbadet niyeti taşıdıkları sürece aynı büyükbaş hayvana ortaklardan bir kısmı vacip kurban, diğerleri adak, akika ya da nafile kurban niyetiyle katılabilir.
Hanefî mezhebine göre ortakların tamamı kurbanı ibadet niyetiyle kesmelidir. Ortaklardan biri yalnızca et almak amacıyla katılırsa o hayvana ortak olan herkesin kurbanı geçersiz sayılır.
Adak niyetiyle alınan hissenin eti adak kurbanı hükümlerine göre ihtiyaç sahiplerine verilir; diğer ortakların payları kendi kurban türlerinin hükmüne tabidir.
Farklı ibadet türleri aynı hayvanda bulunabilir
Din İşleri Yüksek Kurulu aynı büyükbaşa adak, akika, udhiyye ve nafile niyetleriyle ortak olunabileceğini açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Akika, adak, udhiyye ve nafile kurbanlar için aynı büyükbaşa ortak olunabilir mi?) Farklı niyetli ortaklık fetvası (yeni sekmede açılır) ortakların tamamının ibadet niyetini şart koşar. Hissedarların aynı tür kurban seçmesi zorunlu değildir; fakat yalnız et almak için paya girilmesi Hanefî hükümde diğer ortakları etkiler.
TDV Kurban maddesi, sırf et amacı taşıyan bir ortağın Hanefî ve Zeydî değerlendirmede diğerlerini etkilediğini; Şâfiî ve Hanbelî değerlendirmelerin farklı olduğunu aktarır. (TDV İslâm Ansiklopedisi, Kurban maddesi) Bu yüzden “birinin et niyeti bütün mezheplerde aynı sonucu doğurur” denmez. Adak hissedarının et alıcılarıyla gönüllü kurban hissedarının et alıcıları da farklı olabilir. Kesim sonrası dağıtım her payın kurban türüne göre yapılır. Adak kurbanı açıklaması et sınırını verir.
Ortak niyetinde kayıt altına alınacaklar:
- Her kişinin hangi kurban türünü istediği
- Yalnız et almayı amaçlayan ortak bulunmaması
- Adak hissesinin etinin ayrı değerlendirilmesi
- Hissedarların kesimden önce belirlenmesi
7 kişilik kurban kaç kilo olmalı?
İncelediğimiz Diyanet kaynaklarında büyükbaş kurban için belirli bir kilo şartı yer almaz. Aranan; hayvanın yaşını doldurmuş, sağlıklı ve yürüyemeyecek kadar zayıf olmamasıdır.
Din İşleri Yüksek Kurulu, vekâletle kurban kesen kuruluşların hissedarlara belli kiloda et vereceğini taahhüt etmemesini; bunun yerine tahmini bir kilo aralığı belirleyip çıkan eti teslim etmesini ister. Bir hissenin et miktarı bu nedenle hayvanın kendi ağırlığına göre değişir.
Kilo vaadi dinî pay ölçüsü değildir
Kurbanlık için sabit kilo koşulu yerine tür, kamerî yaş ve sağlık değerlendirilir. Yedi kişinin katılması hayvanın belirli canlı ağırlıkta veya belirli et veriminde olmasını dinî şart yapmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu vekâletli kesimde kesin kilogram taahhüdünü uygun bulmaz; tahmini aralık ve çıkan gerçek etin teslimini açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esaslar) Et miktarıyla ibadet niyeti aynı hesap değildir.
Küçük görünen ama yaşını doldurmuş hayvanın durumu sağlık ve aşırı zayıflık açısından ayrı incelenir. İri görünen fakat yaşını doldurmamış sığır ise yalnız kilosu nedeniyle kurbanlık sayılmaz. Satış görüşmesinde canlı ağırlık, tahmini et ve dinî asgari yaş üç ayrı bilgi olarak kayda geçirilmelidir. Kurbanlık hayvan şartları rehberi yaş ve ağır kusurları açıklar. Şüpheli hayvanda ehil veteriner değerlendirmesi satın alma kararına yardımcı olur.
Hisseli kurbanda kesim ve et paylaşımı nasıl olur?
Hissedarlar kesimden önce belirlenir ve her hissedar hayvanın en az yedide birine kaydedilir. Kesimden sonra hayvana yeni ortak eklenemez; et, ortakların payına göre bölünür.
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun vekâletle kurban organizasyonları için belirlediği esaslardan bazıları:
- Hissedarları belirlenmeden hayvanların topluca kesilmesi caiz değildir.
- Örneğin altı kişi adına kesilen bir hayvana, kesimden sonra yedinci bir kişi dâhil edilemez.
- Etler karıştırılmamalı; her hissedara kendi adına kesilen hayvanın etinden verilmelidir.
Her ortak kendi payını kurban etlerinde tavsiye edildiği şekilde paylaştırabilir; ayrıntılar için kurban eti nasıl dağıtılır rehberine bakabilirsiniz.
Hisse eşleşmesi ve gerçek etin teslimi
Kurul vekâletli kesimde hissedarları kesimden önce belirlemeyi şart koşar. Kesilmiş hayvana sonradan yeni ortak yazılmaz; farklı hayvanların etleri de karıştırılmaz. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esaslar) Her hissedara kendi adına kesilmiş hayvandan et verilir. Fazla eti bir araya getirip yeni hisseye dönüştürmek veya etin bir kısmını satmak da Kurulun esaslarıyla çelişir. Organizasyon hayvan ve hissedar kaydını kesim anına kadar tutarlı yürütmelidir.
Etin tamamı aynı dinî hükme tabi olmayabilir: adak hissesinin eti uygun yoksullara verilir, diğer paylar sahiplerinin kurban türüne göre değerlendirilir. Deri ve sakatatın tasarrufu da hisse sahiplerine aittir; bağış için onların izni gerekir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esaslar) Kurban eti nasıl dağıtılır rehberi normal bayram kurbanının paylaşımını açıklar. Kurbanlık hisse, et paketinin üstündeki bir etiket değil, hayvanın kesim öncesi gerçek ortaklık kaydıdır.
Kesimden sonra doğrulanabilecekler:
- Hangi hayvanın hangi kişilere kesildiği
- Hissedara kendi hayvanından et verildiği
- Etin sahibin izniyle dağıtıldığı
- Deri ve sakatatın sahibin rızasına uygun değerlendirildiği
Kurbanlık hisse bilgisi talepte açık yazıldığında kesim ile teslim arasında tutarlılık izlenebilir. Vekil, hangi hayvanın hangi kişilere ait olduğunu kesimden önce kaydeder. Hissedar kendi payının kurban türünü ve et için verdiği izni teyit eder. Kurulun vekâlet esasları bu ayrımları kurumun takdirine bırakılmış belirsiz bir kayıt gibi görmez.
Sık sorulan sorular
Kurbanlık payı hangi hayvanda bulunur?
Sığır, manda ve devede hisse ortaklığı kurulabilir; koyun ve keçi tek kişi adına kesilir.
Büyükbaşa nasıl altı kişi ortak olunur?
Kişi sayısı tek olmak zorunda değildir; altı kişi her birinin payı en az yedide bir olacak biçimde ortak olabilir.
Hayvan en az kaç kişiyle kesilebilir?
Büyükbaş hayvan bir kişi tarafından da kesilebilir; yedi üst sınırdır, zorunlu ortak sayısı değildir.
Bir kurban payı niçin ikiye bölünmez?
İki kişinin payı ayrı ayrı yedide birin altına düşer; tek pay iki kişinin ayrı kurbanı olmaz.
Birden fazla payı olan hissedar ne devredebilir?
Kurul iki veya daha fazla payı olan kişinin bir tam payı kesim öncesi devretmesini ayrı değerlendirir.
Hissedarlar kesimden ne kadar önce belirlenir?
Kesim yapılmadan önce belirlenmelidir; Kurul kesim sonrası yeni ortak eklemeyi kabul etmez.
Adak ve akika aynı büyükbaşta nasıl bulunabilir?
Bütün ortaklar ibadet niyeti taşıyorsa aynı hayvanda farklı kurban türleri için pay alınabilir.
Et almak isteyen ortak neden ayrı değerlendirilir?
Hanefî mezhebinde sırf et niyeti diğer ortakların kurbanını etkiler; TDV diğer mezheplerin farklı görüşünü de aktarır.
Yedi kişilik hayvana kaç kilo şartı vardır?
Diyanet kaynaklarında sabit kilo koşulu bulunmaz; tür, yaş ve sağlık şartları aranır.
Kuruluş niçin kesin et kilosu veremez?
Kurul tahmini aralık belirtilmesini ve kesimden çıkan gerçek etin teslim edilmesini ister.
Farklı hayvanların etleri hangi durumda karıştırılmaz?
Hisseleri belirlenip kesilmiş hayvanların etleri karıştırılmaz; herkes kendi adına kesilen hayvandan pay alır.
Kurban derisini hangi hissedar bağışlayabilir?
Deri ve sakatat hisse sahiplerine aittir; uygun bağış onların rızası ve yetkisine dayanır.
Danaya kaç kişi girebilir?
Dana da büyükbaş sayıldığından bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olunabilir; her ortağın payı yedide birden az olmamalıdır.
Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Kurban İbadetiyle İlgili Açıklama (20 Nisan 2026) (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık olarak satın alınan hayvana, daha sonra başkaları ortak edilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık olarak alınan büyükbaş hayvana birden fazla hisse ile ortak olan birinin, kendisine ait hisselere sonradan bir başkasını dâhil etmesi caiz midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Akika, adak, udhiyye ve nafile kurbanlar için aynı büyükbaş hayvana ortak olunabilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esas ve şartlar nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık hayvanların yaşlarında aranacak olan asgari sınır nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ailede zengin olan karı-kocadan her birinin ayrı ayrı kurban kesmesi gerekir mi? Evde aile reisinin kurban kesmesi ile zengin olan öteki aile fertlerinden kurban vecibesi düşer mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Adak kurbanı kesmenin hükmü nedir? Etinden kimler yiyemez? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
“Kurban” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili rehberler
Kurbanlık Hayvan ve Hisse12 dk okuma
Kurbanlık Şartları Nelerdir? Yaş, Sağlık ve Kusurlar
Hangi hayvanlar kurban olur, kaç yaşında olmalı, hangi kusurlar kurbana engeldir?
Rehberi oku: Kurbanlık Şartları Nelerdir? Yaş, Sağlık ve KusurlarKurbanlık Hayvan ve Hisse11 dk okuma
Borçla Kurban Kesilir mi? Taksit, Kredi Kartı ve Krediyle Kurban
Borçla, taksitle, kredi kartıyla ya da başkasının verdiği parayla alınan kurbanlığın hükmü ve satış usulleri.
Rehberi oku: Borçla Kurban Kesilir mi? Taksit, Kredi Kartı ve Krediyle KurbanKurbanlık Hayvan ve Hisse11 dk okuma
Kurbanlık Ölürse Ne Yapılır? Kusur ve Kayıp Durumu
Kurbanlık ölür, kaybolur, kusurlanır ya da doğurursa ne yapılır? Zengin ve yoksul için ayrı hükümler.
Rehberi oku: Kurbanlık Ölürse Ne Yapılır? Kusur ve Kayıp DurumuKurban Eti ve Niyetler12 dk okuma
Kurban Eti Nasıl Dağıtılır? Kaçta Kaçı Kimlere Verilir?
Kurban eti kaça bölünür, kimlere verilir, satılır mı, kasaba verilir mi? Türlere göre farklar.
Rehberi oku: Kurban Eti Nasıl Dağıtılır? Kaçta Kaçı Kimlere Verilir?
Bu rehberi paylaşın:
Büyükbaş hissesiyle kurban talebi oluşturun
Talep panelinde büyükbaş hissesini seçip 1 ile 7 arasında hisse belirleyebilirsiniz. Online ödeme alınmaz; talebiniz kaydedildikten sonra sizinle iletişime geçilir.