Kısaca
Geçerlilik: Borçla kurban kesilir mi sorusunda ödeme şekli tek başına geçerliliği bozmaz; taksit ve kredi kartı ayrıca incelenir.
Faiz: Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre faizli kredi kurbanın geçerliliğini bozmaz; ancak faizli borç alan faiz yasağı nedeniyle günaha girer.
Borçlu kişi: Borcu ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı malı kalmayan kişiye kurban vacip değildir.
Kazanç: Haram yolla kazanılan parayla kurban ibadeti yerine getirilemez.
Satış usulü: Kurbanlık pazarlıkla, canlı tartıyla ya da karkas kilo fiyatıyla alınabilir.
Borçla kurban kesilir mi: Borçla alım nedir?
Borçla kurban alımı, hayvanın bedelinin tamamını satın alma anında ödemeden alıcının mülkiyetine geçirilmesidir. Din İşleri Yüksek Kurulu vacip veya nafile kurbanın borçla, taksitle ve kredi kartıyla alınabileceğini söyler; ödeme biçimi kesimin geçerliliğini tek başına bozmaz. Ancak faizli finansman ayrıca değerlendirilir ve kurban kesmeye gücü yetmeyen kişinin borçla kendini zorlaması uygun görülmez.
Kurbanın geçerli olması için kişinin, ibadet amacıyla kendi mülkiyetinde bulunan ve gerekli nitelikleri taşıyan bir hayvanı kesmesi ya da kestirmesi gerekir. Mülkiyet; hayvanı bizzat yetiştirme, hibe ya da miras yoluyla olabileceği gibi satın alma yoluyla da gerçekleşir.
Geçerli kesim ile borç kararını ayırın
Din İşleri Yüksek Kurulu kurbanlığın peşin veya borçlanarak alınmasının mümkün olduğunu açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Banka kredisiyle kurban kesilebilir mi?) Kredi ve kurban fetvası (yeni sekmede açılır) ödeme yoluyla kesimin sıhhatini, faizin dinî hükmünden ayrı değerlendirir. Bu, borçlanmanın herkese tavsiye edildiği anlamına gelmez. Önce kişinin kurbanla yükümlü olup olmadığına, sonra satın alınan hayvanın gerçekten alıcının mülkiyetine geçip geçmediğine bakılır. Kurban kesmeye yetecek malı olmayan kişinin sırf sosyal baskıyla borç yüklenmesi uygun görülmez.
| Alım biçimi | Kurbanın geçerliliği | Ayrı kontrol |
|---|---|---|
| Peşin | Uygun hayvan ve kesimle geçerli | Mülkiyet |
| Faizsiz taksit | Geçerli olabilir | Satış ve ödeme planı |
| Kredi kartı | Ödeme biçimi engel değil | Faizli gecikme |
| Faizli banka kredisi | Kesim ayrı geçerli olabilir | Faiz yasağı ve borçlanma |
Borcu olan kişiye kurban vacip mi?
Borcu ve temel ihtiyaçları çıktıktan sonra nisap miktarı malı kalan kişi kurban keser. Temel ihtiyaçları ve borçları için ayıracağı para dışında bu kadar malı olmayan kişinin kurban kesmesi gerekmez.
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre nisap; temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında 24 ayardan 80,18 gram altın ya da bu değerde para, mal veya eşyadır ve bu malın üzerinden bir yıl geçmesi aranmaz. Kurbanın kimlere düştüğünü kurban kesmek farz mı rehberinde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Borçlunun kurbanla yükümlü olup olmadığını yalnız aylık gelir üzerinden söylemek mümkün değildir. Kurulun ölçüsü temel ihtiyaçları ve borçları dışında kalan malın nisaba ulaşıp ulaşmadığıdır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Diyanet İlmihali bu değerlendirmede kişinin kurban bayramı süresindeki durumunun ölçü alındığını belirtir. Kişi borç nedeniyle bu sınırın altında kalıyorsa, henüz yerine getirmesi gereken vacip bir kurban yoktur. İmkânı varsa gönüllü kurban kesmesi ayrı karardır; bunun için faizli finansmana başvurmak zorunda olduğu söylenemez. Kurban kesilmezse ne olur rehberindeki bedel hükmü yalnız gerçekten yükümlü olup kesimi kaçıranlar için ele alınır.
Borçların nisap hesabına etkisi
Kurul, kurban yükümlülüğünde temel ihtiyaç ve borçların dışındaki mal varlığını dikkate alır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Yükümlülük fetvası (yeni sekmede açılır) kurbanı borçlu olan herkese otomatik vacip kılmaz. Kişinin elindeki para, altın veya ticaret malı kadar ödemesi gereken borç da önemlidir. Diyanet İlmihali'ne göre kurban bayramı süresindeki mali durum esas alınır; zekâttaki bir kamerî yıl şartı burada aranmaz. Hesap sonucu nisaba ulaşılmıyorsa kurban kesmek için krediye yönelme dinen gerekli değildir. Gönüllü kurban kesme imkânı da kişinin gerçek ödeme gücünden ayrı düşünülmemelidir.
| Adım | İncelenen bilgi | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | Temel ihtiyaçlar | Hesap dışına ayrılır |
| 2 | Ödenmesi gereken borçlar | Mevcut maldan düşülür |
| 3 | Kalan mal | Nisapla karşılaştırılır |
| 4 | Kurban türü | Vacip veya nafile niyet ayrılır |
Taksitle kurban kesilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre taksitlendirme yoluyla satın alınan mal da alıcının mülkiyetine geçtiği için, kurban kesmesini gerektirecek malî imkâna sahip olan kişinin bu yolla aldığı hayvanı kurban etmesinde bir sakınca yoktur.
Taksitli satışta mülkiyet şartı
Din İşleri Yüksek Kurulu taksitle alınan hayvanın alıcının mülkiyetine geçmesi durumunda kurban edilebileceğini belirtir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Taksitle kurban alınabilir mi?) Taksit fetvası (yeni sekmede açılır) mülkiyetin satın almayla alıcıya geçtiğini esas alır; taksit borcunun sürmesi bu sonucu değiştirmez. Satıcının yalnız ayırdığı, fakat henüz satmadığı hayvan üzerinde kurban niyetiyle kesim yapılmamalıdır. Ödeme takvimi, toplam bedel ve varsa finansman aracı açık olmalıdır. KurbanKestir sayfasındaki ön talep ise kendiliğinden taksitli bir satış akdi oluşturmaz.
Satış: Belirli hayvanın alımı kesimden önce tamamlandı mı?
Bedel: Toplam fiyat ve taksit koşulları belli mi?
Finansman: Faizli banka işlemi var mı?
Kredi kartıyla kurban alınır mı?
Evet. Kurban kesmekle mükellef olan kişi kurbanlık hayvanı nakit olarak alabileceği gibi kredi kartıyla tek çekim ya da vadeli olarak da alabilir; bedelin kredi kartıyla ödenmesi kurbanın geçerliliğine engel değildir.
Din İşleri Yüksek Kurulu kredi kartıyla alımda iki noktaya dikkat çeker:
- Kredi kartı borcu ödeme tarihinde ödenmeli, gecikmeden kaynaklanan faizli işleme düşülmemelidir.
- Vadeli alımda bankanın uyguladığı vade için ilave bir ücret ödenirse kesilen kurban geçerli olur; ancak faizli işlem sebebiyle ayrı bir günah söz konusu olacağı için bundan sakınmak gerekir.
Kartla ödeme ve faizli gecikme ayrımı
Kurul, kredi kartıyla tek çekim veya vadeli alımın kurbanın geçerliliğini bozmadığını açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kredi kartıyla kurban satın almak caiz midir?) Kart fetvası (yeni sekmede açılır) kart borcunun vaktinde ödenmesine ve faizli işleme düşülmemesine dikkat çeker. Bankanın vadeye bağladığı faizli bedel artışı ayrıca günah doğurabilir; hayvanın kurban olabilmesiyle ödeme yönteminin helalliği karıştırılmamalıdır. Kart limiti gerçek ödeme gücü değildir. Özellikle nisap ölçüsünün altında kalan kişinin yalnız taksit açıldığı için yükümlü sayılması doğru olmaz.
Banka kredisiyle kurban kesilir mi?
Borçlanarak alınan kurbanlık kurban olarak geçerlidir; ancak Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre faizli borç alan kişi, faiz verme yasağını işlediği için günaha girmiş olur. Kendi imkânlarıyla kurban kesemeyecek olanların bu yola başvurması da dinen uygun değildir.
Kurul, faiz yasağına dayanak olarak Bakara sûresinin 275–279. âyetlerini ve ilgili hadisleri gösterir. Aynı fetvada kurbanın; akıl sağlığı yerinde, ergen, dinen zengin sayılacak kadar mal varlığına sahip ve mukim olan Müslüman'ın yerine getireceği malî bir ibadet olduğu hatırlatılır.
Faizli bir krediyle kurban almış kişinin iki sorusu vardır: Kesilen hayvan kurban olur mu ve faizli borca girmek dinen uygun mudur? Kurul bu iki soruya aynı cevabı vermez. Uygun hayvanın kurban niyetiyle kesilmesi geçerli kabul edilse de faizli borç yasağı ortadan kalkmaz. Bu ayrım başkasını krediye yönlendirmek için kullanılmamalıdır. Ayrıca borçlanıp kurban kesen kişinin ödeme gücü ve ödemesi gereken diğer borçları kendi mali durumunda incelenir. Kurul gücü yetmeyen kişinin kendisini zorlamasını uygun görmediğinden, zorunluluk sanılarak açılan kredi hesabı dinî tavsiye gibi sunulamaz.
Faizli kredi dinî açıdan ayrı sakıncadır
Din İşleri Yüksek Kurulu faizli borçla satın alınan hayvanın kesilmesi hâlinde kurbanın geçerli olduğunu, faiz verenin ise faiz yasağına aykırı davrandığını açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Banka kredisiyle kurban kesilebilir mi?) Kurbanın sıhhatinden “faizli kredi almak uygundur” sonucu çıkarılamaz. Kurul kendi imkânları kurban kesmeye yetmeyenlerin bu şekilde borçlanmasını dinen uygun bulmaz. Kişi önce yükümlülüğünü ve ödeme kapasitesini değerlendirir. KurbanKestir kredi sağlayan veya faizli ödeme düzenleyen bir hizmet sunmaz.
| Soru | Kaynaklı yanıt | Yanlış çıkarım |
|---|---|---|
| Hayvan kurban olur mu? | Şartları varsa kesim geçerli | Kredi tavsiye ediliyor sanmak |
| Faizli işlem caiz mi? | Faiz yasağı sürer | Kesim geçerliyse faiz de helal sanmak |
| Gücü yetmeyen borçlanmalı mı? | Kurul uygun görmez | Herkes mecbur sanmak |
Başkasının verdiği parayla kurban kesilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre oğlu ya da bir başkası tarafından kendisine para bağışlanan kişi bu paranın sahibidir; parayı dilediği gibi harcayabilir, kurbanlık alıp keserse kesilen hayvan kurban yerine geçer.
Aile içinde eşlerin kurbanı, kocanın eşi adına kurban kesmesi ve kadının kendi adına kurban kesmesi hakkında kadın kurban kesebilir mi rehberine bakabilirsiniz.
Para bağışında niyet kadar mülkiyet de açık olmalıdır. Parayı alan kişi kendi adına hayvan satın alıp kurban ediyorsa işlem, bağışlayanın adına vekâletle kesimden ayrılır. Kurulun bağışlanan para fetvası bu ayrımı anlamaya yardım eder.
Hibe edilen para artık alıcının malıdır
Kurul, bir kişiye bağışlanan paranın artık o kişinin mülkü olduğunu ve bu parayla kurban alabileceğini belirtir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Bir kimsenin, oğlunun veya bir başkasının bağışladığı para ile kurban alıp kesmesi durumunda bu, kurban sayılır mı?) Bağışlanan para fetvası (yeni sekmede açılır) ile vekâlet farklı işlemlerdir: birinde para kişiye hibe edilir, diğerinde kişi adına hayvan alınıp kesilmesi için yetki verilir. Bu ayrım hangi kişinin kurban sahibi sayılacağını etkiler. Aile içinde birinin diğerine para vermesi, bütün aile fertleri için tek hayvanın otomatik kurban sayılması anlamına gelmez.
Haram kazançla kurban kesilir mi?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre gayrimeşru ve haram yollarla elde edilen kazançla ibadetler yerine getirilemez; bu kazançla kurban ibadetini yerine getirmek caiz değildir.
Malını haram yoldan kazanan kişi, malın gerçek sahibini tespit edebiliyorsa malı ona iade etmelidir; tespit edemiyorsa ihtiyaç sahiplerine vererek elinden çıkarmalıdır.
Paranın kaynağına ilişkin ayrı hüküm
Kurul gayrimeşru kazançla ibadet yerine getirilmesini caiz görmez. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Gayrimeşru yolla kazanılan parayla kurban kesilebilir mi?) Kazanç fetvası (yeni sekmede açılır) borçlu olmayı haram kazançla eşitlemez. Helal yoldan alınmış bir borç ile başkasının hakkından elde edilmiş para farklıdır. Kişi gerçek sahibini bulabiliyorsa malı iade eder; bulamıyorsa ihtiyaç sahiplerine vererek elinden çıkarır. Bu tasfiye, kişinin kurban yükümlülüğü ve hayvan alımı için ayrı mali durum değerlendirmesinin yerini almaz.
Kurbanlık tartıyla ya da kilo fiyatıyla alınabilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kurbanlık hayvan pazarlıkla (götürü usulü), canlı hâldeki kilosu tartılarak ya da karkas etinin kilogram birim fiyatı üzerinden alınıp satılabilir. Karkas usulünde kurbanın geçerli olması ve ibadetin et alım satımına dönüşmemesi için bazı şartlara uyulmalıdır.
Birim fiyat: Karkas etin kilogram birim fiyatı önceden belirlenmiş olmalıdır.
Belirli hayvan: Alışveriş sırasında satışa konu olan hayvan belirlenmiş olmalıdır.
Satışın tamamlanması: Belirlenen hayvan üzerinde satış işlemi kesimden önce tamamlanmış olmalıdır.
Yalnızca kurban niyeti: Hayvanın eti, derisi, sakatatı gibi bir kısmının satıcıda kalması şart koşulmamalı; bunlar kesim ya da organizasyon ücretine sayılmamalıdır.
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun 2019 tarihli fetvası, kesildikten sonra tartılarak parası ödenen satışı, toplumda aldatma, kargaşa ve ihtilafa yol açmayan yaygın bir uygulama bulunması şartına da bağlar. Kurbanlık hayvanda aranan yaş ve sağlık şartları için kurbanlık hayvan şartları rehberine bakabilirsiniz.
Karkas kilosuna bağlı ödeme, hayvanın kesimden önce alıcının mülkiyetine geçmesi şartını kaldırmaz. Kurul, belirli hayvanın seçilmesini, kilogram birim fiyatının önceden konuşulmasını ve satış akdinin kesim öncesi tamamlanmasını ister. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurbanlık hayvan tartı ile alınabilir mi?) Ancak bu şartlarla son tartım yalnız toplam bedeli hesaplamaya yarar. Satıcı etin bir kısmını kendisine ayırıp kalanını alıcıya satıyorsa işlem kurbanlık satışından farklılaşabilir. Bu yüzden sözleşmede hayvanın tamamının veya hissenin kime ait olduğu, işçilik ücretinin nasıl ödeneceği ve etin nasıl teslim edileceği açık olmalıdır. Kurban vekâleti rehberi kuruluşla yapılan yetkiyi ayrıca inceler.
Hayvan kesimden önce belirlenmeli ve satılmalı
Kurul canlı kilo, götürü usul ve karkas ağırlığı üzerinden satışa imkân tanır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurbanlık hayvanın satış usûlleri ve kilogram birim fiyatı üzerinden kurban alım-satımının hükmü nedir?) Satış fetvası (yeni sekmede açılır) belirli hayvanın kesimden önce alıcıya satılmasını özellikle gerektirir. Et kilogramını sonradan satın almakla daha önce sahibi olunan hayvanı kurban kesmek aynı işlem değildir. Karkas ölçümü bedelin hesaplanmasına hizmet eder; hayvanın eti, derisi veya sakatatının bir bölümünün satıcıda kalması şartı kurulamaz. Satışın ayrıntısı ihtilaf çıkarmayacak açıklıkta olmalıdır.
- Kurbanlık hayvanı ve varsa hisseyi kesimden önce belirleyin.
- Satış akdini kesimden önce tamamlayın; ödeme sonradan hesaplanabilir.
- Et veya deriyle işçilik bedeli ödenmesi şartı koymayın.
Sık sorulan sorular
Borçla alınan hayvan kurban olur mu?
Evet. Uygun hayvan kesimden önce alıcının mülkiyetine geçerse borçla ödeme tek başına engel değildir.
Borçlu herkes kurban kesmek zorunda mı?
Hayır. Hanefî yükümlülükte borç ve temel ihtiyaçlardan sonra kalan mal nisapla karşılaştırılır.
Kurban için bir kamerî yıl beklenir mi?
Hayır. Kurban nisabında malın üzerinden zekâttaki gibi bir yıl geçmesi aranmaz.
Faizsiz taksitle kurbanlık alınabilir mi?
Evet. Satışla hayvanın mülkiyeti alıcıya geçmelidir.
Kredi kartıyla tek çekim kurban geçerli mi?
Evet. Kart ödeme biçimi kesimin geçerliliğini tek başına bozmaz.
Kart borcu gecikirse kurban bozulur mu?
Kurbanın geçerliliği ayrı, gecikmeyle oluşan faizli işlem ayrı değerlendirilir.
Faizli kredi kurbanı helal bir ödeme yapar mı?
Hayır. Kurul'a göre kurban geçerli olsa da faizli borç alan faiz yasağı nedeniyle günaha girer.
KurbanKestir taksit veya kredi sunuyor mu?
Hayır. Sitede kurban talebi ön başvurudur; online ödeme, taksit veya kredi sunulmaz.
Bağışlanan parayla kurban kesilebilir mi?
Evet. Para kendisine bağışlanan kişinin mülkü olur ve bununla kurban alabilir.
Haram parayla kurban kesmek caiz mi?
Hayır. Kurul gayrimeşru kazançla kurban ibadetini yerine getirmeyi caiz görmez.
Kurbanlık canlı tartıyla alınabilir mi?
Evet. Kurul canlı ağırlıkla satışa imkân tanır; hayvan ve satış koşulları açık olmalıdır.
Karkas kilosu kesimden sonra ölçülürse neye dikkat edilir?
Belirli hayvanın satışı kesimden önce tamamlanmalı; kilogram fiyatı ve diğer koşullar belirlenmelidir.
Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Banka kredisiyle kurban kesilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Taksitle kurban alınabilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kredi kartıyla kurban satın almak caiz midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Bir kimsenin, oğlunun veya bir başkasının bağışladığı para ile kurban alıp kesmesi durumunda bu, kurban sayılır mı? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Gayrimeşru yolla kazanılan parayla kurban kesilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık hayvanın satış usûlleri ve kilogram birim fiyatı üzerinden kurban alım-satımının hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurbanlık hayvan tartı ile alınabilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Kimler kurban kesmekle yükümlüdür? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
Hadislerle İslâm, 2. cilt, “Kurban Allah’a Yakın Olma Vesilesi” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
İlgili rehberler
Kurbanın Hükmü ve Takvimi12 dk okuma
Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?
Kurbanın hükmü, kimlere vacip olduğu, nisap miktarı ve borçlu kişinin durumu.
Rehberi oku: Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?Kurbanlık Hayvan ve Hisse12 dk okuma
Kurbanlık Şartları Nelerdir? Yaş, Sağlık ve Kusurlar
Hangi hayvanlar kurban olur, kaç yaşında olmalı, hangi kusurlar kurbana engeldir?
Rehberi oku: Kurbanlık Şartları Nelerdir? Yaş, Sağlık ve KusurlarKurbanlık Hayvan ve Hisse11 dk okuma
Kurbanlık Hisse Nedir? Büyükbaşta Ortaklık Şartları
Büyükbaş kurban kaç hisse olur, kaç kişi ortak olabilir, hissedarların niyeti farklı olabilir mi?
Rehberi oku: Kurbanlık Hisse Nedir? Büyükbaşta Ortaklık ŞartlarıKesim ve Vekâlet11 dk okuma
Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme Rehberi
Vekâlet nasıl verilir, telefonla olur mu, ne söylenir? Kurumlara vekâlet verirken dikkat edilecekler.
Rehberi oku: Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme Rehberi
Bu rehberi paylaşın:
Kurban talebinizi oluşturun
KurbanKestir taksit ya da kredi imkânı sunmaz. Online ödeme alınmaz; talep bir ön başvurudur, kaydedildiğinde size bir başvuru numarası verilir ve sizinle telefonla iletişime geçilir.