Kısaca
Vakit: Kurban, ancak kesim günleri içinde kesilirse geçerli olur.
İhmal: Kurul'un aktardığı Hanefî görüşe göre kurbanı ihmal eden kişi bir kurban bedelini fakirlere verir, ayrıca tevbe ve istiğfar eder.
Özür: Zengin kişi bir kurbanlığın kıymetini sadaka olarak verir; kurbanlık almış fakir hayvanı canlı olarak tasadduk eder.
Vekil: Vekilin kesmediği kesim günlerinde öğrenilirse yeni kurbanlık kesilir; günler geçtiyse bedel verilir.
Adak: Adak kurbanının yükümlülüğü, kurban kesilerek yerine getirilinceye kadar düşmez.
Kurban kesilmezse ne olur: Vacip kurban nedir?
Kurban kesilmezse ne olur sorusu yükümlülük ve kurban türüne göre yanıtlanır. Hanefî mezhebinde şartları taşıdığı hâlde bayram kesim günlerinde vacip kurbanı kesmeyen kişi, o yıla ait bir kurban bedelini yoksullara verir; ihmalse ayrıca tevbe eder. Adak kurbanının borcu kesimle yerine gelir. Şükür ve nafile kurban ise geçerli adak bulunmadıkça gönüllüdür.
Kurban kesim vakti, bayram namazı kılınan yerlerde bayram namazından sonra başlar ve Hanefîlere göre bayramın üçüncü günü akşamına kadar sürer; Şâfiîlere göre bayramın dördüncü günü gün batana kadar da kurban kesilebilir. 2027 kesim günlerini Kurban Bayramı ne zaman rehberinde bulabilirsiniz. Kesim günlerinde kesilemeyen kurban için ne yapılacağı, kurbanın neden kesilemediğine göre değişir.
| Durum | Yapılması gereken |
|---|---|
| Unutma, ihmal vb. sebeplerle kurban kesmeyen kişi | Hanefîlere göre o yıla mahsuben bir kurban bedelini fakirlere verir; ayrıca tevbe ve istiğfar eder. |
| Bir özür sebebiyle kurban kesemeyen zengin kişi | Kurbanlık alıp almadığına bakılmaksızın bir kurbanlık hayvanın kıymetini yoksullara sadaka olarak verir. |
| Kurbanlık almış ama bayram günlerinde kesememiş fakir kişi | Aldığı hayvanı canlı olarak tasadduk eder. |
| Vekilin kurbanı kesmediği kesim günlerinde öğrenilirse | Yeni bir kurbanlık alınıp kesilir; parayı alan kişi parayı tazmin eder. |
| Vekilin kurbanı kesmediği kesim günleri geçtikten sonra öğrenilirse | Kurban yükümlülüğü düşmez; kurban bedeli fakirlere verilir. |
Önce tür, sonra sebep belirlenir
Kurul ihmal edilen bayram kurbanıyla kesilmeyen adak kurbanını ayrı fetvalarda ele alır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, İhmal sebebi ile kurban kesmeyen kimse ne yapmalıdır?) Kesim günleri sürüyorsa ilk yol uygun hayvanı kesmektir. Günler geçtikten sonra Hanefî fetvasındaki bedel hükmü gündeme gelir; bedel kesimin vaktinde yapılmış olduğu anlamına gelmez. İhmal fetvası (yeni sekmede açılır) tövbe ve istiğfarı ayrıca belirtir.
| Tür | Kesim gerekliyse | Günler geçince |
|---|---|---|
| Bayram udhiyyesi | Yükümlü kişiye vacip | Bedel fetvası |
| Geçerli adak | Söze bağlı vacip | Kesim borcu sürer |
| Şükür veya nafile | Gönüllü | Borç doğmaz |
Kurbanını ihmal eden ya da unutan ne yapmalı?
Kurban kesme şartlarını taşıdığı hâlde unutma, ihmal gibi sebeplerle kurban kesmeyen kişi, Hanefîlere göre o yıla mahsuben bir kurban bedelini fakirlere verir. Din İşleri Yüksek Kurulu bu kişinin ayrıca tevbe ve istiğfar etmesi gerektiğini belirtir.
Bu hüküm, kurban kesme şartlarını taşıyan kişi içindir: Müslüman, akıllı, ergen, mukim olan ve temel ihtiyaçları ile borçları dışında nisap miktarı mala sahip bulunan kişi. Bu şartları ve nisap ölçüsünü kurban kesmek farz mı rehberinde bulabilirsiniz.
Bedel ile tevbe birlikte anılır
Kurulun ihmal fetvası, Hanefîlere göre o yıla ait kurban bedelinin fakirlere verilmesini, ayrıca tevbe ve istiğfar edilmesini söyler. (Din İşleri Yüksek Kurulu, İhmal sebebi ile kurban kesmeyen kimse ne yapmalıdır?) Bu hüküm kurbanla yükümlü olmayan kişiye taşınmaz. Bedel için kaynaksız sabit para tutarı yazılmaz; fetva kurbanın kıymetini ölçü alır.
- Bayramda yükümlü olup olmadığınızı belirleyin.
- Kesim günlerinin bitip bitmediğini kontrol edin.
- İhmal varsa fetvadaki bedel ve tevbe hükmünü birlikte okuyun.
Bir özür yüzünden kurban kesilemezse ne olur?
Bayram günlerinde kurbanını kesemeyen zengin kişi, kurbanlık satın alıp almadığına bakılmaksızın bir kurbanlık hayvanın kıymetini yoksullara sadaka olarak verir. Kurban kesme niyetiyle hayvan almış ama kesememiş fakir kişi ise bu hayvanı canlı olarak tasadduk eder.
Fetvalarda “zengin” denilen kişi, borcu ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olan kişidir. Satın alınan kurbanlık kesimden önce ölürse ne yapılacağını kurbanlık hayvan ölürse rehberinde anlatıyoruz.
Zengin ve fakir için satın alınmış hayvan farkı
Kurul özürle kesilemeyen hayvanda dinen zengin kişinin bir kurbanlık kıymetini sadaka vermesini açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Bir özür sebebiyle vaktinde kesilemeyen kurbanların fakir ve zengin için hükmü nedir?) Kurbanlık satın almış fakir kişinin hayvanı canlı tasadduk etmesi ayrıca belirtilir. Vaktinde kesilemeyen kurban fetvası (yeni sekmede açılır) bu iki durumu eşitlemez. Kesimden önce hayvan ölürse farklı fetva uygulanır.
| Kişi | Fetvadaki işlem |
|---|---|
| Zengin yükümlü | Bir kurbanlık kıymetini yoksula verir |
| Hayvan almış fakir | Hayvanı canlı tasadduk eder |
Vekil kurbanı kesmezse ne yapılır?
Kurbanını kestirmesi için birine para veren kişi, vekilin kurbanlık almayıp parayı harcadığını kesim günlerinde öğrenirse yeni bir kurbanlık alıp keser; parayı alan kişi de parayı tazmin eder. Durumu kesim günleri geçtikten sonra öğrenirse kurban yükümlülüğü düşmez ve kurban bedelini fakirlere verir.
Din İşleri Yüksek Kurulu, vekâletle kurban organizasyonlarında kurbanlıkların mutlaka kurban kesim günleri içinde kesilmesini şart koşar; vekil tayin edilen kişi veya kurum da aldığı vekâleti gereği gibi yerine getirmelidir. Vekâletin nasıl verildiğini ve bir kuruma vekâlet verirken nelere dikkat edileceğini kurban vekâleti nasıl verilir rehberinde bulabilirsiniz.
Öğrenilen gün sonucu değiştirir
Kurul vekilin hayvan almadığının öğrenilme zamanına göre işlem belirler. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesmek üzere vekil kılınan kişinin kurbanı kesmediği öğrenilirse ne yapılması gerekir?) Vekil fetvası (yeni sekmede açılır) kesim günlerinde yeni kurban kesmeyi, günler geçtikten sonra bedel vermeyi ayırır. Vekilin aldığı parayı tazmin etmesi, kurban sahibinin dinî yükümlülüğünü otomatik düşürmez. Vekâlet verilen kuruluşla kesim kaydını ve bilgilendirme sürecini izlemek bu riski erken görmeye yardım eder.
| Öğrenme zamanı | Kurban sahibi |
|---|---|
| Kesim günleri içinde | Yeni hayvan alıp kestirir |
| Kesim günleri geçince | Bedeli yoksullara verir |
Kurban kesmemek günah mı?
Kurban, Hanefî mezhebine göre şartları taşıyan kişiye vaciptir. Din İşleri Yüksek Kurulu, şartları taşıdığı hâlde ihmal ya da unutma sebebiyle kurban kesmeyen kişinin bedeli fakirlere vermesinin yanında tevbe ve istiğfar etmesi gerektiğini belirtir. Şartları taşımayan kişinin ise kurban kesmesi gerekmez.
Mezheplerin çoğuna göre Kurban Bayramı kurbanı sünnettir; Hanefî mezhebinde tercih edilen görüş ise vacip olduğudur. Diyanet'in Hadislerle İslâm eseri, malî durumu müsait olup kurban kesmeyenler hakkında Hz. Peygamber'in “namazgâhımıza yaklaşmasın” buyurduğunu ifade eden rivayetin zayıf olduğunu ve bir dışlama ifadesi olarak değil, kurban kesmeye teşvik amaçlı bir uyarı şeklinde anlaşılması gerektiğini belirtir. Kurbanın hükmünü ve kimlere düştüğünü kurban kesmek farz mı rehberinde ele aldık.
Yükümlü olmayan kişiye günah isnat edilmez
Hanefî yükümlülük için malî güç, ikamet ve ehliyet şartları aranır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Kişinin şartları taşımadığı hâlde “kesmedin, günaha girdin” denemez. Diyanet İlmihali'ne göre fakihlerin çoğunluğu bayram kurbanını müekked sünnet sayar. Kurban hükmü rehberi bu görüş farkını gösterir.
Kurban kesmek yerine sadaka vermek olur mu?
Hayır. Kurban ibadeti, kurbanlık hayvanın usulüne uygun olarak kesilmesiyle yerine getirilir; kurbanın bedelini yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermekle kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.
Din İşleri Yüksek Kurulu fetvalarında bedelin fakirlere verilmesi, kurbanın kesim günlerinde kesilemediği durumlar için öngörülür: ihmal, özür ya da vekilin kurbanı kesmemesi gibi. Kesim günleri devam ederken yapılması gereken, kurbanı kesmek ya da vekâletle kestirmektir; vekilin kurbanı kesmediği kesim günlerinde öğrenildiğinde de yeni bir kurbanlık alınıp kesilmesi gerekir. Kurban bedelini bağışlamakla ilgili ayrıntılar kurban kesmek farz mı rehberinde.
Vaktinde kesim ile sonradan bedel ayrımı
Kurul hayvanın usulünce kesilmesini ibadetin rüknü sayar; yalnız bağış kurban yerine geçmez. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olur mu?) Sadaka fetvası (yeni sekmede açılır) ile kesim kaçırıldıktan sonraki bedel fetvası farklı sorulara cevap verir. Bu nedenle sonradan bedel ödemek, kesimsiz kurban kampanyasını meşrulaştırmaz.
Adak kurbanı zamanında kesilmezse ne olur?
Adak kurbanını kesmek vaciptir ve adanan kurban kesilinceye kadar yükümlülük düşmez. Bir şarta bağlı olarak kurban adayan kişi, şart gerçekleşince adağını ilk fırsatta yerine getirmelidir; şarta bağlı olmayan adak herhangi bir vakitte yerine getirilebilir, ancak uygun olanı ilk fırsatta yerine getirilmesidir.
- Yapılan bir adaktan vazgeçmek adak yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Adak maddî imkân gerektiren türdense kişi adağını maddî imkânı müsait olduğunda yerine getirir.
- Kurban Bayramı günlerinde kesilmek üzere adanan kurban bayram günlerinde kesilir; bunun dışındaki adak kurbanları herhangi bir yer ve zamanda kesilebilir.
- Adak kurbanını kesmek yerine parasını fakirlere vermek ya da aynî yardımda bulunmakla adak yerine getirilmiş olmaz.
- Diyanet İlmihali'ne göre adaktan doğan yükümlülük, kişinin Allah'a karşı sorumluluğunu ilgilendiren (diyânî) bir yükümlülüktür. Malî bir adak borcunu ödemeden vefat eden kişinin bu borcu, ödenmesi yönünde vasiyeti varsa terekesinden yerine getirilir.
Adak kurbanının hükmünü ve etinden kimlerin yiyemeyeceğini adak kurbanı sayfasında bulabilirsiniz.
Adak borcu kesimle kapanır
Kurul şarta bağlı adak kurbanının şart gerçekleşince ilk fırsatta kesilmesini ister. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Adak kurbanı ne zaman kesilmelidir?) Adaktan vazgeçmek veya yalnız para bağışlamak kurban adağını yerine getirmez. Adak zaman fetvası (yeni sekmede açılır) sözdeki bayram kaydının ayrıca korunacağını anlatır. Somut vasiyet ve miras durumu Diyanet İlmihali çerçevesinde incelenmelidir.
- Söylenen adak cümlesini ve varsa şartı belirleyin.
- Şartın gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol edin.
- Uygun hayvan ve kesim için vekâlet planlayın.
Şükür ya da nafile kurban kesilmezse bir şey gerekir mi?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bir nimete kavuşan kişinin, adakta bulunmadığı sürece şükür kurbanı kesmesi zorunlu değildir. Nafile (tatavvu) kurban da adanmadığı sürece gönüllü olarak kesilen bir kurbandır; kesilmesi vacip değildir.
Akika kurbanı da Kurban Bayramı kurbanı gibi bir yükümlülük değildir; Din İşleri Yüksek Kurulu akikayı sünnet olarak tanımlar, ayrıntılar akika kurbanı nasıl kesilir rehberinde. Hac ve umrede gereken kurbanların hükümleri için hac kurbanı rehberine bakabilirsiniz.
Gönüllü niyet borç oluşturmaz
Kurul, şükür kurbanının adanmadıkça zorunlu olmadığını söyler. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Şükür kurbanı ne demektir?) Akika ve nafile kurban da kendi hükmüyle değerlendirilir; bunların kesilmemesine bayram udhiyyesinin bedel hükmü uygulanmaz. Nafile kurban rehberi gönüllülük çerçevesini açıklar.
- Bayram udhiyyesi: yükümlülük şartlarını kontrol edin.
- Adak: söz ve şartın gerçekleşmesini kontrol edin.
- Şükür ve nafile: adak yoksa gönüllü kararı ayırın.
Sık sorulan sorular
Kurban kesilmezse ne olur?
Hanefî yükümlü kişi vakti kaçırırsa kurban bedelini yoksullara verir; sebep ayrıca değerlendirilir.
Kurbanı unutmak ile özür aynı mı?
Hayır. İhmalde bedel yanında tevbe; özürde zengin ve fakir için ayrı hükümler aktarılır.
Kurban bedeli için sabit tutar var mı?
İncelenen fetvalar bir kurbanlık kıymetini ölçü alır; sabit güncel rakam vermez.
Bayram günleri sürerken sadaka vermek yeterli mi?
Hayır. Kesim imkânı varken kurban kesilir veya vekâletle kestirilir.
Vekil kurbanı kesmezse sorumluluk biter mi?
Hayır. Öğrenme vaktine göre yeni kesim veya bedel hükmü uygulanır.
Hayvan almış fakir kesemezse ne yapar?
Kurul satın alınan hayvanın canlı olarak tasadduk edilmesini belirtir.
Kurban kesmeyen herkes günahkâr mı?
Hayır. Yükümlülük şartlarını taşımayan kişi kurban kesmekle mükellef değildir.
Adak kurbanı geç kesilirse borç biter mi?
Hayır. Geçerli kurban adağı hayvan kesilerek yerine getirilir.
Adak kurbanı parayla ödenebilir mi?
Hayır. Kurban adayan kişi para vererek kesim borcunu kapatamaz.
Şükür kurbanı kesilmezse bedel verilir mi?
Geçerli adak yoksa şükür kurbanı gönüllüdür; kesilmeyince bedel borcu doğmaz.
Akika kurbanı kesilmezse ceza var mı?
İncelenen kaynaklarda akika kesmemeye para cezası veya kefaret bulunmaz.
Kesim günleri hangi mezhepte farklı biter?
Hanefîler üçüncü, Şâfiîler dördüncü günün gün batımını esas alır.
Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Kurban kesim vakti ne zaman başlar ve biter? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
İhmal sebebi ile kurban kesmeyen kimse ne yapmalıdır? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Bir özür sebebiyle vaktinde kesilemeyen kurbanların fakir ve zengin için hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban kesmek üzere vekil kılınan kişinin kurbanı kesmediği öğrenilirse ne yapılması gerekir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Ailede zengin olan karı-kocadan her birinin ayrı ayrı kurban kesmesi gerekir mi? Evde aile reisinin kurban kesmesi ile zengin olan öteki aile fertlerinden kurban vecibesi düşer mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kimler kurban kesmekle yükümlüdür? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Vekâletle kurban organizasyonlarında uyulması gereken esas ve şartlar nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Vekâlet yoluyla kurban kesilebilir mi? Kişinin bulunduğu şehir veya ülke dışında vekâletle kurban kestirmesinin hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Hadislerle İslâm, 2. cilt, “Kurban Allah’a Yakın Olma Vesilesi” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Adak kurbanı kesmenin hükmü nedir? Etinden kimler yiyemez? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Adak kurbanı ne zaman kesilmelidir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Adak kurbanının bedeli para olarak fakire verilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban kesmeyi adayan bir kimse bu adaktan vazgeçebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Şükür kurbanı ne demektir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Akîka kurbanı nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
“Kurban” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi
Yolcunun kurban kesmesi gerekir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
İlgili rehberler
Kurbanın Hükmü ve Takvimi12 dk okuma
Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?
Kurbanın hükmü, kimlere vacip olduğu, nisap miktarı ve borçlu kişinin durumu.
Rehberi oku: Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?Kurbanın Hükmü ve Takvimi11 dk okuma
2027 Kurban Bayramı Ne Zaman, Kaç Gün Kaldı? Arefe ve Kesim Günleri
2027 Kurban Bayramı tarihleri, arefe günü, kurban kesim günleri ve 4. günde kesimin hükmü.
Rehberi oku: 2027 Kurban Bayramı Ne Zaman, Kaç Gün Kaldı? Arefe ve Kesim GünleriKesim ve Vekâlet11 dk okuma
Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme Rehberi
Vekâlet nasıl verilir, telefonla olur mu, ne söylenir? Kurumlara vekâlet verirken dikkat edilecekler.
Rehberi oku: Kurban Vekâleti Nasıl Verilir? Vekâletle Kurban Kestirme RehberiKurban Eti ve Niyetler11 dk okuma
Nafile Kurbanı Nedir? Hacet ve Şifa Kurbanı Ayrımı
Gönüllü kurbanların hükmü, sadaka ve şifa kurbanı, etinden kimlerin yiyebileceği ve adaktan farkı.
Rehberi oku: Nafile Kurbanı Nedir? Hacet ve Şifa Kurbanı Ayrımı
Bu rehberi paylaşın:
Vacip kurban talebinizi oluşturun
Kurbanınızı vekâletle kestirmek istiyorsanız talebinizi şimdiden oluşturabilirsiniz; talep bir ön başvurudur ve kaydedildiğinde size bir başvuru numarası verilir. Online ödeme alınmaz; talebinizden sonra sizinle telefonla iletişime geçilir.