Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?

Kurban kesmenin dinî hükmü nedir, kurban kesmek farz mı?

Kurban kesmek farz mı sorusunun cevabı mezheplerin hüküm ayrımıyla verilir. Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban Bayramı kurbanının Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre vacip olduğunu açıklar. Fakihlerin çoğunluğu ise udhiyyeyi müekked sünnet sayar. Vaciplik, yalnız kurban kesme şartlarını taşıyan kişi için değerlendirilir; adak ve akika ayrı hükümlere sahiptir.

Hanefî ve diğer mezheplerin görüşü

Kurban Bayramı kurbanı Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre vaciptir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir?) Kurulun kurban hükmü fetvası (yeni sekmede açılır), mezheplerin çoğuna göre bu kurbanın sünnet olduğunu da açıklar; Diyanet'in Kurban: Sıkça Sorulanlar kitapçığı bu görüşü sünnet-i müekkede olarak ifade eder. Hüküm farklılığını gizleyerek bütün Müslümanlar için aynı farz veya aynı gönüllü ibadet dili kullanılmaz. Kişinin kendi yükümlülüğü konuşulurken mezhep ve kişi şartları birlikte belirtilir.

Kurban Bayramı'nda kesilen bu kurbana “vacip kurban” denmesi, Hanefî mezhebindeki hükmünden gelir. Kurbanın kesim günlerini ve hayvan şartlarını vacip kurban sayfasında bulabilirsiniz.

Fıkıh kaynaklarında 'vacip' ve 'müekked sünnet' terimleri, ibadetin önemini açıklamak için kullanılır. Mezheplerin delilleri aynı cümleye indirgenmemelidir. TDV Kurban maddesi, Hanefîlerin tercih edilen görüşünü ve çoğunluğun sünnet görüşünü birlikte aktarır. Bir kişinin kurban kesip kesmeyeceği sorulurken önce hangi kurban türünün kastedildiği, ardından kişisel şartlar öğrenilmelidir.

Kurban kesmek farz mı sorusunda 'farz değil' cevabı tek başına okuru eksik yönlendirebilir. Hanefî mezhebinde aranan şartları taşıyan kişi için vaciplik vurgusu korunur. Çoğunluğun sünnet görüşü de sanki ibadetin önemsiz olduğu anlamına getirilmez. Açıklama, hem mezhep görüşünü hem de yükümlülüğün kimler için geçerli olduğunu kaynak göstererek bir arada sunmalıdır.

Hadislerle İslâm, imkânı olduğu hâlde kurban kesmeyenin namazgâha yaklaşmamasını söyleyen rivayeti zayıf olarak niteler. Eser, ifadeyi bir dışlama kuralı yerine kurbana teşvik eden uyarı biçiminde anlamayı önerir. Bir rivayetin zayıflığı saklanarak kurbanın her mezhepte farz olduğu iddia edilmez. Hüküm için Kurulun fetvasındaki mezhep ayrımı esas alınır.

Kurban kimlere düşer, kurban kimlere farz (vacip) ve kimlere vaciptir?

Hanefî mezhebine göre Kurban Bayramı'nda kurban kesmek; Müslüman, akıllı, ergen, mukim olan ve nisap miktarı mala sahip bulunan kişiye vaciptir. "Kurban kimlere farz" diye sorulduğunda da aynı şartlar kastedilir; Hanefî fıkıh terimiyle doğru ifade "vaciptir"dir. Kesim günlerini ve hayvan şartlarını vacip kurban sayfasında bulabilirsiniz.

Kişi ve mal şartlarının birlikte aranması

Hanefî mezhebinde kurban yükümlülüğü Müslüman, akıllı, ergen ve mukim kişinin malî şartı da taşımasına bağlıdır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Kişi şartları fetvası (yeni sekmede açılır), sayılan unsurları birlikte ele alır. Yalnız hayvan satın alabilecek olmak dinî yükümlülüğü tek başına göstermez. Yolculuk, ergenlik ve temel ihtiyaçlarla borçlardan sonraki mal durumu ayrı ayrı değerlendirilir. Her aile üyesi için aynı sonucu otomatik varsaymak da doğru değildir. Akıl ve ergenlik şartı Hanefî mezhebinde fetvaya esas alınan İmam Muhammed görüşüdür. Diyanet İlmihali'ne göre Ebû Hanîfe ve Ebû Yûsuf bu iki şartı aramaz; malî gücü olan küçük çocuk ve akıl hastası adına kanunî temsilcinin kurban kesmesini gerekli görür.

• Müslüman olmak: Kurban bir ibadettir; yükümlülük Müslümanlar içindir.

• Akıllı ve ergen olmak: Akıl sağlığı yerinde ve bulûğ çağına ermiş olmak gerekir; Hanefî mezhebinde fetva bu konuda İmam Muhammed görüşüne göredir.

• Mukim olmak: Bayram günlerinde yolcu (seferî) olmamak gerekir.

• Nisap miktarı mala sahip olmak: Temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında 24 ayar 80,18 gram altın ya da bu değerde para veya eşya (Din İşleri Yüksek Kurulu).

Kişide aranan bu şartların yanında kurbanlık hayvanda, kesim vaktinde ve kesimde aranan şartları kurban kesmenin şartları rehberinde bir arada bulabilirsiniz.

Dinî şartların her biri ayrı bir soruya karşılık gelir. Ergenlik ve akıl kişinin yükümlülüğünü, mukimlik bayram günlerindeki durumunu, nisap ise malî yeterliliği açıklar. Bir kişinin bir şartı taşıması diğerlerini de taşıdığı sonucunu vermez. Kurbanlık hayvanın uygunluğu ise kişinin yükümlülüğünden sonraki ayrı bir uygulama koşuludur; iki aşama aynı başlık altında eritilmemelidir.

Kurban için nisap miktarı ne kadar?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kurban için nisap; temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında 24 ayar 80,18 gram altın ya da bu değerde para veya eşyadır.

Temel ihtiyaç ve borçtan sonraki varlık

Kurban için nisap, temel ihtiyaçlar ve borçlar dışındaki varlıkla değerlendirilir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Kurulun ölçüsünde 24 ayardan 80,18 gram altın veya buna denk para ve mal anılır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Kurban maddesi aynı 20 miskal ölçüsünü 85 gram olarak çevirir; bu rehber Türkiye'deki uygulama için Kurulun gram karşılığını esas alır ve iki rakamı birleştirmez. Bu ağırlık, güncel altın fiyatının TL karşılığını belirlemez; alışveriş anındaki fiyatı resmî kaynak göstermeden yazmak doğru olmaz. Kişinin barınma ve geçim için kullandığı ihtiyaçlarla ödenmesi gereken borçları da aynı hesapta göz önüne alınır.

Zekâttan farklı olarak kurbanda bu malın üzerinden bir yıl geçmesi ve malın artıcı (nemalanan) olması aranmaz. Bayram günlerinde bu miktar mala sahip olan kişi kurban kesmekle yükümlüdür.

Zekât nisabı ile kurban nisabının aynı ağırlık ölçüsüyle açıklanması, süre ve mal niteliği şartlarının da aynı olduğu anlamına gelmez. Diyanet İlmihali kurbanda bir yıl geçme koşulunun aranmadığını belirtir. Bu nedenle yalnız geçen yılın zekât hesabından hareketle bugünkü kurban yükümlülüğü kararlaştırılmaz. Bayram günlerindeki mal varlığı kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Altının gram ölçüsünü TL fiyatına çevirmek için güncel piyasa verisi gerekir; bu yazı böyle bir fiyat vermez. Kişisel borç ve temel ihtiyaçlar da hazır bir çevrim tablosuna sığmaz. Resmî fetvadaki ölçü, kişinin durumuna uygulanırken borcun ve varlığın niteliği ayrıca incelenmelidir. Emin olunmayan kişisel durumda yetkili bir din görevlisine danışılabilir.

Borçlu kişi kurban keser mi?

Borcu ve temel ihtiyaçları çıktıktan sonra nisap miktarı malı kalan kişi kurban keser. Borçları ve temel ihtiyaçları için ayıracağı para dışında bu kadar malı olmayan kişinin kurban kesmesi gerekmez.

Borç varlığı tek başına karar verdirmez

Borcu bulunan kişinin kurban yükümlülüğü, yalnız 'borç var' ya da 'borç yok' diye belirlenmez. Temel ihtiyaç ve borçları karşılandıktan sonra nisap düzeyinde mal kalıp kalmadığına bakılır. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Borcun türü ve ödeme zamanı gibi kişiye özgü ayrıntılar sonucu etkileyebilir. Rehber bu yüzden kişisel bütçe üzerinden kesin hüküm üretmez; borçla kurban yazısı ödeme yolu ile yükümlülük farkını açıklar.

Borçlu kişinin kurban kesmeye karar vermesiyle kurbanın ona vacip olması aynı iddia değildir. Kurulun yükümlülük açıklaması, önce malî yeterliliğin belirlenmesini gerektirir. Kredi kartıyla ödeme veya taksit seçeneği ayrıca incelenebilir; ödeme aracının bulunması nisap şartını kendiliğinden sağlamaz. Böylece borç, ödeme yöntemi ve dinî hüküm birbirinden ayrılmış olur.

Aynı ailede birden fazla kişiye kurban düşer mi?

Evet. Hanefî mezhebine göre karı, koca ve yetişkin çocuklardan kurban şartlarını taşıyan her biri ayrı ayrı kurban kesmekle yükümlüdür; ailenin tamamı için tek kurban yeterli olmaz. Şâfiî mezhebine göre ise aile için bir kurban kesmek sünnet-i kifâyedir; aileden birinin kesmesiyle hepsi için sünnet yerine gelmiş olur.

Aile fertleri ve mezhep ayrımı

Hanefî mezhebine göre şartları taşıyan eş ve yetişkin çocukların yükümlülüğü bireyseldir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II, Kurban bölümü) Şâfiî mezhebinde aile için sünnet-i kifâye değerlendirmesi vardır. Aile adına tek hayvan kesilmesi sorusunun cevabı, hangi mezhep görüşünün ve hangi kişinin yükümlülüğünün konuşulduğuna bağlıdır. Büyükbaş hisselerinde de her hissenin sahibi belirlenir; yalnız aynı evde yaşamak birden fazla yükümlünün hisselerini tek kişide birleştirmez.

Diyanet İlmihali'ne göre bu durumdaki eş ve yetişkin çocuklar bizzat mükellef olmakla birlikte, aile reisi bunlar adına hibe yoluyla kurban keserse o da yeterli olur. Büyükbaş bir hayvana her yükümlü için ayrı hisse alınabilir; ayrıntılar kurban hissesi rehberinde.

Ailenin tek bütçeyi kullanması, Hanefî görüşündeki bireysel şartları kaldırmaz. Eş ve yetişkin çocukların her biri için yaş, mukimlik ve malî durum ayrı değerlendirilir. Başkasının kurban bedelini karşılaması ise hibe ve vekâlet ilişkisini gündeme getirir. Kimin adına kesim yapıldığı açık olmadığında ödeme yapan kişiyle ibadetin sahibi karıştırılabilir; niyet ve sahiplik önceden belirlenmelidir.

Kurban kimlere düşmez?

Yukarıdaki şartlardan birini taşımayan kişiye kurban vacip değildir. Örneğin bayram günlerinde yolculukta (seferî) olan, ergenlik çağına girmemiş ya da nisap miktarı mala sahip olmayan kişinin kurban kesmesi gerekmez.

Şartların bulunmadığı durumlar

Hanefî görüşünde mukimlik, ergenlik ve malî yeterlilik birlikte arandığından, bunlardan biri bulunmadığında vaciplik değerlendirmesi değişir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?) Bu açıklama gönüllü kurban kesmeyi yasaklamaz. İbadetin bir kişiye vacip olmamasıyla kişinin kendi isteğiyle nafile kurban kesmesi ayrı konulardır. Çocuk adına akika veya adak gibi başka türler de bayram kurbanının yükümlülüğünden bağımsız değerlendirilir.

Kurban kesmekle yükümlü olmayan kişi de dilerse gönüllü olarak kurban kesebilir; bu kurbanın hükümlerini nafile kurban rehberinde bulabilirsiniz.

Bayramda yolcu olan kişinin Hanefî mezhebindeki ruhsatı, yolculuğun kesim ve dağıtımda doğurabileceği güçlüklerle açıklanır. TDV Kurban maddesi, yolcunun isterse tek başına veya mukimlerle birlikte kurban kesmesine engel bulunmadığını da belirtir. 'Vacip değildir' cümlesi 'kesmesi geçersizdir' şeklinde okunmamalıdır. Kişi bayram günlerindeki durumunu doğru belirleyerek karar vermelidir.

Seferîlik değerlendirmesi kişinin bayram günlerindeki durumuyla ilgilidir. İş veya tatil nedeniyle yolculuk planlayan kişi, yalnız bilet tarihinden dinî yolculuk hükmü çıkarmamalıdır. Rehber, mesafe ve ikamet gibi kişiye özel ayrıntıları hesaplamaz. Yolculuğun hükmü netleşince kurban yükümlülüğü ilgili mezhep görüşüne göre ele alınır; gönüllü kesim imkânı ayrıca açıktır.

• Yaş ve akıl: Kişisel yükümlülük şartlarını kontrol edin.

• Mukimlik: Bayram günlerindeki yolculuk durumunu öğrenin.

• Malî imkân: Temel ihtiyaç ve borç sonrasındaki varlığı değerlendirin.

• Gönüllü ibadet: Vacip olmayan kişinin kesimiyle yükümlülüğü karıştırmayın.

Kurban yerine bedelini bağışlamak olur mu?

Hayır. Kurban kesmek yerine kurban bedelini yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermekle kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz; ibadet, kurbanlık hayvanın kesilmesiyle yapılır.

Bedel bağışı ve gerçek kesim

Kurban yerine yalnız bedelini vermek, kurban kesme ibadetini yerine getirmez. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesmek yerine sadaka vermekle ibadet yerine getirilmiş olur mu?) Kurulun sadaka fetvası (yeni sekmede açılır), bağışın değerini reddetmeden kurbanın ayrı rüknünü açıklar. Kesim yapılmadan para transferi, uygun hayvanın kişi adına kesilmesiyle aynı işlem değildir. Vekâlet verilen durumda ise yetkili kişi hayvan alımı ve gerçek kesimi üstlenir; niyet ve uygulama buna göre açık olmalıdır.

Din İşleri Yüksek Kurulu, 20 Nisan 2026 tarihli Kurban İbadetiyle İlgili Açıklama'da “kesimsiz kurban bağışı” gibi adlar altında yapılan bağışların dinî bir dayanağı bulunmadığını da belirtir. Kurbanınızı kendiniz kesemiyorsanız vekâletle kestirebilirsiniz.

Kurban bedelinin bir yardım kuruluşuna aktarılması farklı amaçlar taşıyabilir; işlem adından dinî sonuç çıkarılmaz. Kurban ibadetinden söz ediliyorsa kişinin adına hayvanın uygun vakitte gerçekten kesilmesi gerekir. Vekâlet verilen kurumun hayvan alımı, hisse kaydı ve kesim usulü konusunda açık bilgi sunması bu ayrımı görünür kılar. Bağış yapmanın değeri, kesim şartını yok saymak için gerekçe değildir.

Kurban kesimiyle ihtiyaç sahibine yardım arasında karşıtlık kurmak da gerekli değildir. Dinî kaynaklar etin paylaşımını kurbanın toplumsal yönü içinde anlatır. Ancak paylaşımın bulunması, kesim yerine yalnız nakit verilmesini kurban ibadeti yapmaz. Kişi hem kurbanını usulünce kesebilir hem de imkânı ölçüsünde ayrıca gönüllü yardımda bulunabilir; iki işlem farklı niyetlerle yürür.

Sık sorulan sorular

Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.

1. 1.

   Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

2. 2.

   Kimler kurban kesmekle yükümlüdür? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

3. 3.

   Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu

4. 4.

   İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

5. 5.

   Hadislerle İslâm, 2. cilt, “Kurban Allah’a Yakın Olma Vesilesi” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

6. 6.

   Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

7. 7.

   Kurban İbadetiyle İlgili Açıklama (20 Nisan 2026) (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

8. 8.

   Ailede zengin olan karı-kocadan her birinin ayrı ayrı kurban kesmesi gerekir mi? Evde aile reisinin kurban kesmesi ile zengin olan öteki aile fertlerinden kurban vecibesi düşer mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

9. 9.

   Vekâlet yoluyla kurban kesilebilir mi? Kişinin bulunduğu şehir veya ülke dışında vekâletle kurban kestirmesinin hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

10. 10.

    “Kurban” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili rehberler

• 

  Kesim ve Vekâlet2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Kurban Kesmenin Şartları: Kişi, Hayvan, Vakit ve Kesim

  Kurban kesmek için kişide, kurbanlık hayvanda, kesim vaktinde ve kesimde aranan şartlar tek sayfada.

  Rehberi oku: Kurban Kesmenin Şartları: Kişi, Hayvan, Vakit ve Kesim
• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Kurban Nedir? Anlamı, Hikmeti, Kurban Ayetleri ve Hadisler

  Kurbanın anlamı ve hikmeti, Kur'an'daki kurban ayetleri, kurbanla ilgili hadisler ve Hz. İbrahim kıssası.

  Rehberi oku: Kurban Nedir? Anlamı, Hikmeti, Kurban Ayetleri ve Hadisler
• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·9 dk okuma

  Kurban Kesilmezse Ne Olur? Vaktinde Kesilemeyen Kurbanın Hükmü

  Kesim günlerinde kesilemeyen vacip ve adak kurbanında ne yapılır, bedel verilir mi, kurban kesmemek günah mı?

  Rehberi oku: Kurban Kesilmezse Ne Olur? Vaktinde Kesilemeyen Kurbanın Hükmü
• 

  Kurbanlık Hayvan ve Hisse2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Borçla Kurban Kesilir mi? Taksit, Kredi Kartı ve Krediyle Kurban

  Borçla, taksitle, kredi kartıyla ya da başkasının verdiği parayla alınan kurbanlığın hükmü ve satış usulleri.

  Rehberi oku: Borçla Kurban Kesilir mi? Taksit, Kredi Kartı ve Krediyle Kurban