Kurban Nedir? Anlamı, Hikmeti, Kurban Ayetleri ve Hadisler

Kurban nedir, ne demek?

Kurban, sözlükte Allah'a yakınlaşmaya vesile olan şeyi anlatır. Dinî terim olarak ibadet amacıyla belirli vakitte, şartları taşıyan hayvanın usulüne uygun kesilmesini veya kesilen hayvanı ifade eder. Kurban Bayramı'nda kesilen hayvan için udhiyye adı kullanılır. Hacdaki hedy, çocuk için akika ve adak kurbanı ise ayrı sebeplere ve hükümlere bağlıdır.

Sözlük anlamı ve ibadet tanımı

Diyanet'in Kurban: Sıkça Sorulanlar kitapçığına göre Kurban Bayramı'nda kesilen kurbana udhiyye, hacda kesilen kurbana ise hedy denir. TDV İslâm Ansiklopedisi, udhiyye adının hayvanın Kurban Bayramı'nda kuşluk vakti (duhâ) kesilmesinden geldiğini belirtir.

Kurban, ibadet amacıyla belirli vakitte belirli hayvanların kesilmesidir. (TDV İslâm Ansiklopedisi, Kurban maddesi) TDV'nin kurban maddesi (yeni sekmede açılır), genel yakınlaşma anlamıyla fıkhî tanımı birbirinden ayırır. Kelimenin günlük dilde geniş kullanılması, her hayvan kesiminin dinî kurban sayılacağı anlamına gelmez. Hayvanın türü, kesimin amacı ve ilgili kurban türünün zamanı birlikte değerlendirilir. Bu nedenle kurban nedir sorusunda önce hangi kurban türünden söz edildiği belirlenir.

Bugün “kurban” denince çoğunlukla Kurban Bayramı'nda kesilen vacip kurban akla gelir. Adak, akika ve şükür kurbanı da birer kurbandır; aralarındaki farkları kurban çeşitleri sayfasında bulabilirsiniz.

Kurban ne zaman meşru kılındı?

Kurban ibadeti hicretin ikinci yılında (624) meşru kılınmıştır. Hz. Peygamber bu yıldan itibaren Kurban Bayramı'nda kurban kesmiştir.

Tarihî bağlam ve hüküm ayrımı

Diyanet'in Kurban: Sıkça Sorulanlar kitapçığına göre kurban, Kur'an, sünnet ve icmâ ile sabit bir ibadettir ve hicretin ikinci yılında meşru kılınmıştır. Aynı kaynak ile TDV İslâm Ansiklopedisi, Hz. Peygamber'in hicretin 2. yılından (624) itibaren Kurban Bayramlarında kurban kesmeye başladığını aktarır. Haccın farz kılınması ise daha sonradır; Diyanet'in Hac İlmihali bunu hicretin dokuzuncu yılı olarak verir.

Kurban kesimi hicretin ikinci yılında meşru kılınmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi, Kurban maddesi) Bu tarih, kurbanın bütün mezheplerde aynı derecede zorunlu sayıldığı anlamına gelmez. Hanefî mezhebiyle diğer mezhepler arasındaki vacip ve sünnet ayrımı ayrıca incelenir. Kurban nedir sorusunun tarihî yanıtı ile bireyin bugünkü yükümlülüğü farklı konulardır. Kurban hükmü fetvası (yeni sekmede açılır) dinî derecelendirmeyi; TDV maddesi de tarih ve kavramı açıklar.

Hicretin ikinci yılına ilişkin bilgi, İslâm tarihindeki uygulama başlangıcını gösterir. Günümüzdeki bir kişinin kurban kesme yükümlülüğü ise yaşadığı yıldan bağımsız olarak mezhep görüşü, malî durum ve diğer kişi şartlarıyla değerlendirilir. Dolayısıyla tarih sorusunun yanıtı, kişiye özel hüküm yerine geçmez; önce hangi sorunun cevaplandığı belirlenmelidir.

“Kurban ne zaman farz kılındı?” diye de sorulur; ancak Kurban Bayramı kurbanı farz değildir. Hanefî mezhebine göre vacip, mezheplerin çoğuna göre sünnettir. Ayrıntılar kurban kesmek farz mı rehberinde.

Kur'an'da kurban var mı? Kurban ile ilgili ayetler

Evet. Kur'an-ı Kerim'de kurban ibadeti açıkça yer alır: Hac suresinin 34. ayetinde her ümmet için kurban kesmenin meşru kılındığı bildirilir, Kevser suresinde “Rabbin için namaz kıl, kurban kes.” buyrulur.

Ayetlerde ibadet, niyet ve paylaşım

Hac suresinin 34. ayeti Allah'ın adının kurbanlık hayvanlar üzerinde anılmasına işaret eder. Hac suresinin 36. ayeti, kesilen hayvandan yemeyi ve yoksullara yedirmeyi birlikte anlatır. Hac suresinin 37. ayeti ise et ve kanın Allah'a ulaşmadığını, takvanın esas olduğunu bildirir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali, Hac 22/34–37) Ayetler yalnız işlemin dış biçimini değil, ibadetin niyetini ve paylaşım yönünü de gösterir.

• Hac suresi, 34. ayet: “Her ümmet için, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine ismini ansınlar diye kurban kesmeyi meşru kıldık. İşte sizin ilahınız bir tek ilahtır. Şu halde yalnız ona teslim olun. Alçak gönüllüleri müjdele!”

• Hac suresi, 36. ayet: “Kurbanlık büyük baş hayvanları da sizin için Allah'ın dininin nişanelerinden kıldık. Sizin için onlarda hayır vardır. Onlar saf saf sıralanmış dururken (kurban edeceğinizde) üzerlerine Allah'ın adını anın. Yanları üzerlerine düşüp canları çıkınca onlardan siz de yiyin, istemeyen fakire de istemek zorunda kalan fakire de yedirin. Şükredesiniz diye onları böylece sizin hizmetinize verdik.”

• Hac suresi, 37. ayet: “Onların etleri ve kanları asla Allah'a ulaşmaz. Fakat ona sizin takvanız (Allah'a karşı gelmekten sakınmanız) ulaşır. Böylece onları sizin hizmetinize verdi ki, size doğru yolu gösterdiğinden dolayı Allah'ı büyük tanıyasınız. İyilik edenleri müjdele.”

• Kevser suresi, 2. ayet: “O Halde, Rabbin için namaz kıl, kurban kes.”

Hz. İbrahim ve Hz. İsmail'in kurban kıssası nedir?

Kur'an'da anlatıldığına göre Hz. İbrahim, rüyasında oğlunu boğazladığını görür ve bunu oğluna açar; oğlu “Babacığım, emrolunduğun şeyi yap.” diyerek teslim olur. Allah, büyük bir kurbanlık vererek Hz. İsmail'i kurtarır (Sâffât suresi, 102–107. ayetler).

Sâffât suresindeki anlatım

Sâffât suresinde Hz. İbrahim'in rüyasını oğluna açması ve oğlunun sabırla cevap vermesi anlatılır. Sonunda büyük bir kurbanlıkla kurtarılma bildirilir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali, Sâffât 37/102–107) Ayet metninde çocuğun kesin sayısal yaşı veya kurbanlığın ayrıntılı kökeni verilmez. Bu yüzden kıssaya kaynaksız yaş, diyalog ve sahne eklenmez; açıklama ayet ve resmî tefsir sınırında tutulur.

• Sâffât suresi, 102. ayet: “Çocuk kendisiyle birlikte koşup yürüyecek yaşa gelince İbrahim ona, "Yavrum, ben rüyamda seni boğazladığımı gördüm. Düşün bakalım, ne dersin?" dedi. O da, "Babacığım, emrolunduğun şeyi yap. İnşaallah beni sabredenlerden bulacaksın" dedi.”

• Sâffât suresi, 107. ayet: “Biz, (İbrahim'e) büyük bir kurbanlık vererek onu (İsmail'i) kurtardık.”

Diyanet İlmihali'ne göre müminler her kurban kesiminde Hz. İbrahim ile oğlu İsmail'in Allah'ın buyruğuna mutlak itaat konusunda verdikleri başarılı sınavın hatırasını tazeler ve benzeri bir itaate hazır olduklarını gösterir. Hz. Peygamber de kurbanı “Babanız İbrâhim'in sünnetidir.” sözleriyle nitelemiştir (İbn Mâce, Edâhî, 3).

Kurbanla ilgili hadisler ne anlatır?

Hz. Peygamber, Kurban Bayramı günü Allah katında kurban kesmekten daha güzel bir amel olmadığını bildirmiş, kurbanı Hz. İbrahim'in sünneti olarak nitelemiş ve kesimin güzel yapılmasını, hayvanın rahatlatılmasını emretmiştir.

Rivayetleri kaynak ve bağlamıyla okumak

Hadislerle İslâm'ın kurban bölümünde ibadetin önemi, Hz. İbrahim'in hatırası ve hayvana iyi davranma birlikte ele alınır. Kurbanı överken hayvanın kesim sırasında rahatlatılması emri ihmal edilmez. (Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm II, Kurban Allah'a Yakın Olma Vesilesi) Aynı eserdeki rivayetler farklı konuları açıklarken kullanılmalıdır; tek bir hadisten kaynakta kurulmamış kesin sevap miktarı veya kabul garantisi üretilmez.

• Kurbanın önemi: “Âdemoğlu kurban günü Allah katında kurban kesmekten daha güzel bir amel işlemez. Kurban, kıyamet günü boynuzları, kılları ve tırnaklarıyla (sevap olarak) gelir. Kurban, henüz kanı yere düşmeden, Allah tarafından kabul edilir. Bu sebeple kurban kesme konusunda gönlünüz hoş olsun, (bu iş size zor gelmesin).” (Tirmizî, Edâhî, 1)

• Hz. İbrahim'in sünneti: Sahâbe “Ey Allah'ın Resûlü! Bu kurbanlar nedir?” diye sorunca Hz. Peygamber “Babanız İbrâhim'in sünnetidir.” diye cevap verdi. (İbn Mâce, Edâhî, 3)

• Önce namaz, sonra kurban: “Bugün ilk işimiz, (bayram) namazı kılmak, sonra dönüp kurban kesmektir. Kim böyle yaparsa sünnetimize uymuş olur.” (Buhârî, Îdeyn, 3)

• Kesimi güzel yapmak: “Bir hayvanı kestiğinizde de kesimini güzel yapın. (Biriniz hayvan keseceği zaman) bıçağını bilesin ve kestiği hayvanı rahatlatsın!” (Müslim, Sayd, 57)

Kurban neden kesilir? Kurbanın hikmeti

Kurban, Allah'a yaklaştıran bir ibadettir; Allah'ın verdiği nimetlere şükür anlamı taşır. Diyanet'e göre kurbanın en önemli hikmetleri fedakârlık ve Allah'ın emrine bağlılıktır.

Takva, şükür ve dayanışma

Hac suresinin 37. ayeti kurbanın etinin ve kanının Allah'a ulaşmadığını, takvanın esas olduğunu bildirir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali, Hac 22/37) Bu vurgu, ibadeti yalnız et üretimi veya ödeme işlemi gibi görmeyi önler. Diyanet İlmihali kurbanı Allah'a bağlılık, fedakârlık ve toplumsal dayanışma ile açıklar. Paylaşım, kurbanın toplumsal yönüdür; kesimin kendisi ve niyet ise ibadetin ayrı şartlarıdır.

Hac suresinin 37. ayetinde bildirildiği gibi kurbanın eti ve kanı değil, kesenin takvası Allah'a ulaşır. Hadislerle İslâm'ın ifadesiyle “Kurban, takvaya; takva da Allah'a ulaştırır.” Kurban etinin yakınlar ve ihtiyaç sahipleriyle paylaşılması da bu dayanışmanın parçasıdır; paylaşımın ölçüleri kurban eti nasıl dağıtılır rehberinde.

Kurban kimlere vaciptir, kurban çeşitleri nelerdir?

Hanefî mezhebine göre Kurban Bayramı'nda kurban kesmek; Müslüman, akıllı, ergen, mukim ve nisap miktarı mala sahip olan kişiye vaciptir. Kurban Bayramı kurbanı dışında adak, akika ve şükür kurbanı da kesilir.

Yükümlülük ile kurban türünün farkı

Hanefî mezhebinde bayram kurbanı için kişinin dinî ve malî şartları birlikte değerlendirilir. Mezheplerin çoğu ise bayram kurbanını sünnet sayar; Kurban: Sıkça Sorulanlar kitapçığı bunu sünnet-i müekkede olarak ifade eder. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir?) Bu ayrım adak, akika ve şükür kurbanlarının tümünü aynı yükümlülüğe dönüştürmez. Kurban kime düşer rehberinde kişi şartları; kurban çeşitleri sayfasında ise türlerin amaçları ayrı açıklanır.

Yükümlülük, kurbanlık hayvan, kesim vakti ve kesim şartlarının tamamını kurban kesmenin şartları rehberinde bir arada bulabilirsiniz.

Kurban ibadeti nasıl yerine getirilir?

Kurban, şartları taşıyan bir hayvanın kesim günlerinde Allah'ın adı anılarak kesilmesiyle yerine getirilir. Kişi kurbanını kendisi kesebileceği gibi bir başkasına vekâlet vererek de kestirebilir; kurban bedelini bağışlamak ise kurbanın yerine geçmez.

Kesim, vekâlet ve bedel ayrımı

Kurban ibadeti, gerekli şartları taşıyan hayvanın ilgili sürede usulüne uygun kesilmesiyle yerine getirilir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesmek yerine sadaka vermekle ibadet yerine getirilmiş olur mu?) Yalnız bedelinin bağışlanması kurban kesiminin yerine geçmez. Kişi bizzat kesemiyorsa vekâlet verebilir; vekâlet başkası adına gerçek kesim yapılması için yetkidir. Hayvanın seçimi, hissedarların belirlenmesi ve kesim zamanı ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Uygulama sırası, kurban türüne göre önce yükümlülüğü ve niyeti anlamakla başlar. Sonra hayvanın uygunluğu, kesim süresi ve gerekiyorsa vekâletin kapsamı değerlendirilir. Kurban nedir sorusunu yalnız hayvan türüyle cevaplamak eksik kalır; ibadet amacının ve uygulama şartlarının da yeri vardır. Kesimden sonra etin kullanımında bayram kurbanıyla adak kurbanının hükümleri karıştırılmamalıdır. Aynı hayvan türü farklı niyetle kesildiğinde etin paylaşımına ilişkin kurallar değişebilir. Bu nedenle seçilen kurban türü baştan açıkça belirlenir.

Sık sorulan sorular

Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.

1. 1.

   Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

2. 2.

   İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

3. 3.

   Kurban: Sıkça Sorulanlar (DİB Yayınları, 2018) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu

4. 4.

   “Kurban” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

5. 5.

   “Bayram” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

6. 6.

   Kur'an-ı Kerim Meali, Hac suresi 34–37. ayetler (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

7. 7.

   Kur'an-ı Kerim Meali, Kevser suresi 2. ayet (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

8. 8.

   Kur'an-ı Kerim Meali, Sâffât suresi 102–107. ayetler (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

9. 9.

   Kur'an-ı Kerim Meali, Mâide suresi 27. ayet (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

10. 10.

    Hadislerle İslâm, 2. cilt, “Kurban Allah’a Yakın Olma Vesilesi” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

11. 11.

    Kimler kurban kesmekle yükümlüdür? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

12. 12.

    Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

13. 13.

    Vekâlet yoluyla kurban kesilebilir mi? Kişinin bulunduğu şehir veya ülke dışında vekâletle kurban kestirmesinin hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

İlgili rehberler

• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·12 dk okuma

  Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?

  Kurbanın hükmü, kimlere vacip olduğu, nisap miktarı ve borçlu kişinin durumu.

  Rehberi oku: Kurban Kesmek Farz mı, Vacip mi? Kurban Kimlere Düşer?
• 

  Kesim ve Vekâlet2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Kurban Kesmenin Şartları: Kişi, Hayvan, Vakit ve Kesim

  Kurban kesmek için kişide, kurbanlık hayvanda, kesim vaktinde ve kesimde aranan şartlar tek sayfada.

  Rehberi oku: Kurban Kesmenin Şartları: Kişi, Hayvan, Vakit ve Kesim
• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·11 dk okuma

  2027 Kurban Bayramı Ne Zaman, Kaç Gün Kaldı? Arefe ve Kesim Günleri

  2027 Kurban Bayramı tarihleri, arefe günü, kurban kesim günleri ve 4. günde kesimin hükmü.

  Rehberi oku: 2027 Kurban Bayramı Ne Zaman, Kaç Gün Kaldı? Arefe ve Kesim Günleri
• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·12 dk okuma

  Kurban Namazı Nasıl Kılınır? Kurban Bayramı Namazı ve Teşrik Tekbiri

  Kurban namazı var mı, Kurban Bayramı namazının kılınışı, niyeti ve vakti, teşrik tekbiri ve kurban keserken tekbir.

  Rehberi oku: Kurban Namazı Nasıl Kılınır? Kurban Bayramı Namazı ve Teşrik Tekbiri