Kısaca
Okunacaklar: Âyetü'l-kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs sureleri nazara karşı okunur.
Dua: Hz. Peygamber'in torunları için yaptığı sığınma duası da okunabilir.
Nazar boncuğu: Nazar boncuğu gibi nesnelerden medet ummak câiz değildir.
Kurban: Kurban kanını alna sürmek gibi uygulamaların dinle ilgisi yoktur.
Nazar nedir, nazar duası ne demek?
Nazar, bir şeye özenme, imrenme ya da kıskançlıkla bakan kişinin bakışlarıyla zarar verecek şekilde onu etkilemesidir. Nazar duası ise bu etkiden korunmak ya da kurtulmak için okunan sure ve dualardır. Din İşleri Yüksek Kurulu, nazarın mahiyeti kesin bilinmese de dinen kabul edildiğini belirtir.
Göz değmesi ve dinî kaynaklar
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre sözlükte "bakmak, görmek, düşünmek" anlamındaki nazar kelimesi Türkçe'de beğenilen bir şeye kıskançlıkla bakmak ve zarar verecek şekilde onu etkilemek anlamında kullanılır; Arapça'da buna isâbetü'l-ayn denir (TDV İslâm Ansiklopedisi (yeni sekmede açılır)). Madde, hayranlık ve övgü sözlerinin de etkisi bakımından nazar kapsamında görüldüğünü aktarır.
Din İşleri Yüksek Kurulu, nazarın mahiyeti ve keyfiyeti kesin olarak bilinmemekle birlikte bazı kimselerin bakışlarıyla olumsuz etkiler meydana getirebildiklerinin dinen kabul edildiğini belirtir ve "(Nazardan) Allah'a sığının, çünkü nazar (göz değmesi) haktır" hadisini aktarır (İbn Mâce, Tıb 32 [3508]). Hadislerle İslâm da Hz. Peygamber'in nazarın gerçek olduğunu bildirdiğini, ancak ondan korunmak için Allah yerine nesnelerden medet ummayı yasakladığını belirtir (Buhârî, Tıb 36 [5740]; Ebû Dâvûd, Tıb 17 [3883]).
Bu rehber, nazara karşı yalnız Din İşleri Yüksek Kurulu'nun ve TDV İslâm Ansiklopedisi'nin kaynak göstererek aktardığı sureleri ve duaları verir. İnternette "nazar duası" adıyla dolaşan, kaynağı belirsiz uzun metinlere, belirli sayıda okununca sonuç vereceği söylenen formüllere ve tılsım benzeri yazılara yer vermez.
Nazar için okunacak sureler ve ayetler
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Hz. Peygamber nazar değmesine karşı Âyetü'l-kürsî ile İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumuş, ashabına da bunları okumalarını tavsiye etmiştir (Buhârî, Tıb 32-38; Tirmizî, Tıb 16; İbn Mâce, Tıb 32-36). TDV'ye göre Felak ve Nâs (muavvizeteyn) nâzil olunca Hz. Peygamber nazar için yalnız onları okumaya başlamıştır.
Hangi sure ne zaman okunur?
| Sure / ayet | Yeri | Not |
|---|---|---|
| Âyetü'l-kürsî | Bakara suresi 255. ayet | Kurul'un saydığı okunacaklardan |
| İhlâs suresi | 112. sure, 4 ayet | Kurul'un saydığı okunacaklardan |
| Felak suresi | 113. sure, 5 ayet | Muavvizeteyn; sığınma suresi |
| Nâs suresi | 114. sure, 6 ayet | Muavvizeteyn; sığınma suresi |
Felak ve Nâs surelerine birlikte "muavvizeteyn", yani "sığınma sureleri" denir. TDV İslâm Ansiklopedisi, Hz. Peygamber'in cinlerin ve insanların nazarından Allah'a sığındığını, göz değmesine karşı rukyeyi önerdiğini ve muavvizeteyn nâzil olunca nazar için yalnız onları okumaya başladığını aktarır (İbn Mâce, Tıb 34; Buhârî, Tıb 17; Müslim, Selâm 57-58). Bu surelerin mealini kuran.diyanet.gov.tr adresinden Diyanet meâliyle okuyabilirsiniz.
TDV maddesine göre Kur'an'da nazara doğrudan temas eden bir ayet yoktur; ancak Kalem suresinin 51. ayeti ve Hz. Ya'kûb'un oğullarına şehre ayrı kapılardan girmelerini tavsiye ettiği Yûsuf suresinin 67. ayeti, müfessirlerce dolaylı biçimde nazara işaret eden ayetler olarak yorumlanmıştır (TDV İslâm Ansiklopedisi, Nazar maddesi). Halk arasında Kalem suresinin 51. ayetini içeren levhaların asılması bu yorumla ilgilidir. Ancak levha ya da yazı asmak, ayetleri okumanın ve Allah'a dua etmenin yerini tutmaz; korumayı levhanın kendisinden beklemek Kurul'un uyardığı medet umma tutumuna yol açabilir.
Okurken dikkat edilebilecek noktalar:
- Sureleri anlamını bilerek, Allah'a sığınma niyetiyle okumak esastır.
- Kaynaklarda belirli bir okuma sayısı şart koşulmaz; sayı uydurmak gerekmez.
- Okuyan kişi kendisi, çocukları ya da yakınları için okuyabilir.
- Okuduktan sonra sonucu Allah'tan beklemek İslam inancının gereğidir.
Hz. Peygamber'in nazara karşı okuduğu dualar
Kurul, Felak ve Nâs sureleri yanında Hz. Peygamber'in torunlarına yaptığı şu duanın da okunmasını tavsiye eder: "Her türlü şeytan ve zehirli haşarattan ve bütün kem gözlerden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım" (Buhârî, Ehâdîsü'l-enbiyâ 10 [3371]). TDV'ye göre Hz. İbrahim de oğulları İsmâil ve İshak'ı bu sözlerle Allah'ın korumasına havale etmiştir.
Kaynaklı sığınma duaları
Din İşleri Yüksek Kurulu, nazardan korunmak için hurafeleri terk edip Hz. Peygamber'in öğrettiği duaları yapmak gerektiğini belirtir ve torunlar duasını bu çerçevede verir (Din İşleri Yüksek Kurulu (yeni sekmede açılır)). Kurul'un muska fetvasında ise Abdullah b. Amr'ın aktardığı ve Hz. Peygamber'in uykuda korkan kişiye öğrettiği bir dua yer alır (Ebû Dâvûd, Tıb 19 [3893]; Tirmizî, De'avât 94 [3528]).
| Dua | Ne zaman | Kaynak |
|---|---|---|
| Her türlü şeytan ve zehirli haşarattan ve bütün kem gözlerden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım | Çocuklar ve kendisi için | Buhârî, Ehâdîsü'l-enbiyâ 10 [3371] |
| Allah'ın gazab ve azabından, kullarının şerrinden, şeytanların vesvesesinden ve yanıma gelmelerinden, eksikliği olmayan Allah'ın sözlerine sığınırım | Uykuda korkan kişi için | Ebû Dâvûd, Tıb 19 [3893]; Tirmizî, De'avât 94 [3528] |
| (Nazardan) Allah'a sığınmak | Her zaman | İbn Mâce, Tıb 32 [3508] |
TDV İslâm Ansiklopedisi, aynı duayı Hz. Peygamber'in torunları Hasan ve Hüseyin için "Allah'ın en mükemmel kelâmını vesile kılarak sizi şeytanlardan, zararlı şeylerden ve kötü bakışlardan korumasını O'ndan niyaz ederim" şeklinde aktarır (Buhârî, Enbiyâ 10; İbn Mâce, Tıb 36; Tirmizî, Tıb 18). İki çeviri arasındaki fark yalnız ifade farkıdır; dua aynı rivayete dayanır.
Kaynaklı dualar okunurken göz önünde tutulabilecek noktalar:
- Duanın kaynağı bilinmeli; kaynağı gösterilmeyen uzun nazar metinleri yerine Kurul'un aktardığı dualar tercih edilmeli.
- Dua çocuklar için okunabilir; Kurul'un aktardığına göre Abdullah b. Amr bu duayı temyiz çağına gelen çocuklarına öğretmiştir.
- Dua okumak, hastalık durumunda doktora başvurmanın yerine geçmez; ikisi birlikte yapılır.
- Duanın etkisini nesneye, sayıya ya da okuyan kişiye değil Allah'a bağlamak gerekir.
Bu duaları Türkçe anlamıyla okumak da mümkündür; dua her dilde yapılabilir. Duanın Arapça aslını öğrenmek isteyenler bulunduğu yerin müftülüğüne ya da cami görevlisine danışabilir. Duada önemli olan, korumanın yalnız Allah'tan beklendiği bilinciyle yapılmasıdır.
Nazar boncuğu ve muska takmak câiz mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre nazar boncuğu ve benzeri şeylerin, bunlardan medet ummak amacıyla boyuna ya da herhangi bir yere takılması câiz değildir. Muskada ise dua etmek ve ayet okumak câizdir; ancak muskadan medet ummaya, onu koruyucu saymaya yol açacaksa muska kullanmak câiz değildir.
Kurul'un iki fetvası
Kurul'a göre dinimizde nihai etkiyi Allah'tan başkasına atfeden tutum, davranış ve inanışlar yasaklanmıştır. Fetvada, "Kim nazarlık takarsa Allah onun işini tamama erdirmesin" hadisi (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned 4/154 [17440]) ve nazarlık takıp ona koruyucu etki atfeden kişinin Allah'a ortak koşmuş olacağını bildiren rivayet (Ahmed b. Hanbel, el-Müsned 4/156 [17458]) aktarılır.
Muska fetvasında Kurul, muskayı hastalık, göz değmesi ve afetten korunmak amacıyla taşınan, içinde ayet, hadis ve duaların yazılı olduğu metin olarak tanımlar. Korku ve nazardan korunmak, hastalıklardan şifa bulmak için dua etmek ve Kur'an'dan ayetler okumak câizdir (Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân 9 [5007]; Müslim, Selâm 65-66 [2201]). Ayet ve dua gibi metinlerin yazılıp bedene asılması konusunda ise Hz. Peygamber'den bir rivayet yoktur (Din İşleri Yüksek Kurulu (yeni sekmede açılır)).
| Uygulama | Değerlendirme | Kaynak |
|---|---|---|
| Ayet ve sure okumak | Câizdir, tavsiye edilir | Din İşleri Yüksek Kurulu |
| Hadislerde geçen duaları okumak | Câizdir, tavsiye edilir | Din İşleri Yüksek Kurulu |
| Nazar boncuğu takmak (medet umarak) | Câiz değildir | Din İşleri Yüksek Kurulu |
| Muska taşımak | Medet ummaya yol açacaksa câiz değildir | Din İşleri Yüksek Kurulu |
| Kurşun döktürmek | Hurafedir | Din İşleri Yüksek Kurulu |
| "Mâşallah", "bârekallah" yazılı künye | Vesile sayılırsa dine aykırı değildir | TDV İslâm Ansiklopedisi |
Kurşun dökme ve nazarla ilgili hurafeler
Din İşleri Yüksek Kurulu, nazardan sakınmak amacıyla kurşun döktürmeyi, dilekler için mum dikmeyi ve ağaçlara çaput bağlamayı belli başlı hurafeler arasında sayar. TDV İslâm Ansiklopedisi de kurşun dökmenin şamanist kut dökme geleneğine dayandığını, Allah'a dayanmak yerine bazı şeylere sığınma anlamı taşıyan bu tür davranışların onaylanamayacağını belirtir.
Hurafe nedir, neden terk edilir?
Kurul hurafeyi, akl-ı selîme ve gerçeğe aykırı, bazen din adına bazen dinî bir amaç taşımadan benimsenen bâtıl inanç ve davranışlar olarak tanımlar; bazı sembol ve nesnelerden medet ummanın da hurafe olduğunu belirtir (Din İşleri Yüksek Kurulu (yeni sekmede açılır)). Hadislerle İslâm, Câhiliye Araplarının "temâim" adı verilen nazarlık ve muskalarla kendilerini ve develerini nazardan koruyabileceklerine inandıklarını, Hz. Peygamber'in hayvanların boynuna asılan nazarlıkların çıkarılmasını emrettiğini aktarır (Hadislerle İslâm (yeni sekmede açılır)).
Nazarla ilgili yaygın ama dinî dayanağı olmayan uygulamalar:
- Kurşun döktürmek ve kurşunun aldığı şekle anlam yüklemek.
- Hayvan resmi, kemiği ya da benzeri nesneleri koruyucu saymak.
- Nazar boncuğu, nal ya da çaput gibi nesnelerden medet ummak.
- Kurban kanını alına, eve ya da arabaya sürmek.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Felak ve Nâs surelerini okumak, "mâşallah" ve "bârekallah" gibi dinî ifadelerin yazılı olduğu kolyeler taşımak, tecrübe edilen ve umut bağlanan vesileler olarak kabul edilmek şartıyla dine aykırı değildir. İnancı ilgilendiren asıl mesele, kurşun dökme ve hayvan resim ya da kemiklerini kullanma gibi İslam dışı gelenek ve uygulamalardır (TDV İslâm Ansiklopedisi, Nazar maddesi).
Nazar için kurban kesilir mi, sadaka verilir mi?
Kurban ve sadaka, nazar için başvurulan bir tılsım değil, Allah rızası için yapılan ibadetlerdir. Bir nimete kavuşan kişi şükür için kurban kesebilir ya da sadaka verebilir. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kesilen kurbanın kanını alına sürmenin dinle hiçbir ilgisi yoktur; bu uygulama başka kültürlerden geçmiştir ve terk edilmelidir.
Kurban, sadaka ve niyet
Kurul, kesilen kurbanın kanının alna sürülmesinin dinle hiçbir ilgisi olmadığını, güvenilir kaynakların hiçbirinde böyle bir bilgi bulunmadığını ve halk arasında yaygın bu uygulamanın başka kültürlerden geldiğinin anlaşıldığını belirtir (Din İşleri Yüksek Kurulu (yeni sekmede açılır)). Nazar ya da bela ile ilgili kurban inanışlarını kurbanla ilgili yanlış inanışlar rehberinde ayrıntılı olarak ele aldık.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Yeni ev ya da araba için şükür kurbanı | Câizdir; şükür niyetiyle kesilir |
| Daha önce adanmış kurban | Adak şartlarına göre yerine getirilir |
| Kurban kanını alına, eşyaya sürmek | Dinle ilgisi yoktur, terk edilmelidir |
| Sadaka vermek | Allah rızası için yapılan bir hayırdır |
| Kurbanı ya da sadakayı tılsım gibi görmek | Nesneden medet ummaya benzer, doğru değildir |
Yeni bir ev ya da araba alan kişinin şükür için kurban kesmesi mümkündür; bu konudaki ayrımları ev ve araba için kurban rehberinde bulabilirsiniz. Önceden adanmış bir kurban varsa adak kurbanı şartları geçerlidir. Sadakanın fazileti ve doğru verilmesi için sadakanın fazileti ve sadaka nasıl verilir rehberlerine bakabilirsiniz.
Kurban ya da sadakanın nazar için bir "karşılık" ya da koruma bedeli gibi görülmesi, Kurul'un hurafe tanımında yer alan nesnelerden medet umma anlayışına yaklaşır. Kurban, şartlarını taşıyan kişi için bayram günlerinde yerine getirilen bir ibadettir; şükür kurbanı ve sadaka ise kişinin gönlünden gelen hayırlardır. Bu ibadetler yapılırken niyetin Allah rızası olması, uygulamanın da dinî ölçülere uygun olması gerekir. Nazar endişesi taşıyan kişi için kaynaklarda önerilen yol, sureleri okumak ve Hz. Peygamber'in öğrettiği dualarla Allah'a sığınmaktır.
Nazar duasının kısa özeti
Nazara karşı Âyetü'l-kürsî ile İhlâs, Felak ve Nâs sureleri okunur; Hz. Peygamber'in torunları için yaptığı sığınma duası tavsiye edilir. Nazar boncuğu ve muskadan medet ummak câiz değildir, kurşun dökme hurafedir. Okuduktan sonra sonucu Allah'tan beklemek İslam inancının gereğidir.
Tek bakışta nazar duası
Sureler: Âyetü'l-kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs.
Dua: "Bütün kem gözlerden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım."
Nazar boncuğu: Medet umarak takmak câiz değildir.
Muska: Medet ummaya yol açacaksa câiz değildir.
Kurşun dökme: Hurafedir, terk edilir.
Soru: Kurul'un fetva sitesi ve 190 Diyanet Fetva Hattı.
Kurul'un ifadesiyle nazar konusunda Hz. Peygamber'in tavsiyelerini uyguladıktan sonra sonucu Yüce Allah'tan beklemek İslam inancının gereğidir. Sorularınız için Din İşleri Yüksek Kurulu'nun kurul.diyanet.gov.tr adresindeki fetvalarına ya da 190 Diyanet Fetva Hattı'na başvurabilirsiniz. Kurbanın temel hükümleri için kurban nedir rehberini okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Nazar için hangi sureler okunur?
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Âyetü'l-kürsî ile İhlâs, Felak ve Nâs sureleri okunur.
Nazar duası kaç kez okunmalı?
Kaynaklarda belirli bir sayı şart koşulmaz. Sureleri ve duaları Allah'a sığınma niyetiyle okumak esastır.
Nazar boncuğu takmak günah mı?
Kurul'a göre nazar boncuğu ve benzeri şeyleri medet ummak amacıyla takmak câiz değildir.
Muska taşımak câiz mi?
Medet ummaya ve onu koruyucu saymaya yol açacaksa câiz değildir. Ayet okumak ve dua etmek ise câizdir.
Kurşun döktürmek dinen doğru mu?
Hayır. Kurul kurşun dökmeyi hurafeler arasında sayar; TDV de bu âdetin şamanist bir geleneğe dayandığını belirtir.
Nazar gerçek midir?
Kurul'a göre mahiyeti kesin bilinmese de bazı kimselerin bakışlarıyla olumsuz etki meydana getirebildiği dinen kabul edilir.
Çocuğa nazar değmemesi için ne okunur?
Felak ve Nâs ile Hz. Peygamber'in torunları için yaptığı "bütün kem gözlerden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım" duası okunur.
Mâşallah demek nazara karşı korur mu?
TDV'ye göre "mâşallah" ve "bârekallah" gibi ifadeler vesile olarak kabul edilmek şartıyla dine aykırı değildir.
Nazar için kurban kesmek gerekir mi?
Gerekmez. Kurban bir ibadettir; kanını alına ya da eşyaya sürmenin dinle ilgisi yoktur.
Nazar duası Türkçe okunabilir mi?
Dua her dilde yapılabilir. Sureleri ise aslından okumak, anlamlarını mealinden öğrenmek uygundur.
Nazara karşı levha asmak câiz mi?
TDV, Kalem suresinin 51. ayetini içeren levhaların halk arasında asıldığını aktarır; levhadan medet umulmamalıdır.
Nazar değdiğinde ne yapılır?
Allah'a sığınmak, Felak ve Nâs surelerini okumak ve kaynaklı duaları yapmak tavsiye edilir; sonuç Allah'tan beklenir.
Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Göz değmesine karşı nazar boncuğu takmak caiz midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Muska kullanmak caiz midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Nazar maddesi (göz değmesi) (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi
Hadislerle İslâm, cilt 6, sayfa 209 (Nazar) (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı
Bid‘at ve hurafe nedir? Müslümanın bid‘at ve hurafelere karşı tavrı ne olmalıdır? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
Kesilen kurbanın kanından alna sürülmesi dinimizde var mıdır? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu
İlgili rehberler
Kurbanın Hükmü ve Takvimi10 dk okuma
Kurbanla İlgili Yanlış İnanışlar ve Kaynaklı Yanıtlar
Kurban kanı, tek sayı hisse, kapak atma, kurban namazı, ölü kurbanı ve diğer yaygın yanlışlar ile doğruları.
Rehberi oku: Kurbanla İlgili Yanlış İnanışlar ve Kaynaklı YanıtlarAdak, Akika ve Şükür9 dk okuma
Araba İçin Kurban Kesilir mi? Kesilen Kurbana Ne Denir?
Ev, araba ya da iş yeri için kesilen kurbanın hükmü, adı, etinden kimlerin yiyebileceği ve kan sürme inancı.
Rehberi oku: Araba İçin Kurban Kesilir mi? Kesilen Kurbana Ne Denir?Sadaka ve Hayır10 dk okuma
Sadakanın Fazileti Nedir? Ayet ve Hadislerle Açıklama
Sadakanın ayet ve hadislerdeki manevî yönü; yarım hurma, aile, iyi söz ve devam eden fayda.
Rehberi oku: Sadakanın Fazileti Nedir? Ayet ve Hadislerle AçıklamaSadaka ve Hayır12 dk okuma
Sadaka Nasıl Verilir? Niyet, Zaman ve Miktar
Gönüllü yardımın miktarı, biçimi, vakti ve teslimi; aileyi ve alıcının onurunu gözetme.
Rehberi oku: Sadaka Nasıl Verilir? Niyet, Zaman ve Miktar
Bu rehberi paylaşın:
KurbanKestir hizmetlerini inceleyin
KurbanKestir vacip, adak, akika ve şükür kurbanları için vekâletle kesim hizmeti sunar. Dua rehberleri bilgi amaçlıdır.