İçeriğe atla
KurbanKestir
Giriş Yap
KurbanKestir

Adak Namazı Nasıl Kılınır? Namaz Adamanın Hükmü ve Kılınışı

Adak namazı nasıl kılınır sorusunun kısa cevabı: adanan rekât sayısınca, normal bir namaz gibi. Adak namazı, kişinin Allah rızası için kılmayı adadığı ve adakla kendisine vâcip kıldığı namazdır. Diyanet İlmihali’ne göre Hanefî mezhebinde niyet ederken adak namazı olduğunun belirlenmesi şarttır. Şarta bağlı adakta namaz, şart gerçekleşince kılınır.

Adak, Akika ve ŞükürYayın: 11 dk okumaHazırlayan: KurbanKestir · Diyanet kaynaklı

Kısaca

  1. Hüküm: Namaz adanabilir; adanan namaz, Diyanet İlmihali’nde kulun fiiline bağlı vâcip namazlar arasında sayılır.

  2. Niyet: Hanefî mezhebine göre adak namazında niyetin belirlenmesi şarttır; “adak namazını kılmaya” diye niyet edilir.

  3. Sınır: Kişinin zaten kılmakla yükümlü olduğu farz namaz adak konusu olmaz.

  4. Şart: Şarta bağlı namaz adağı şart gerçekleşmeden kılınırsa adak yerine gelmiş sayılmaz; kılınan namaz nâfile olur.

Adak namazı nasıl kılınır rehberi için boş bir camide kıbleye dönük tek seccade

Adak namazı nedir, hükmü nedir?

Adak namazı, kişinin dinen yükümlü olmadığı hâlde Allah’a söz vererek kendisine borç kıldığı namazdır; adak namazı nasıl kılınır sorusunun cevabı da bu borcun niteliğine bağlıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu namazı adak konusu olabilecek ibadetler arasında sayar. Diyanet İlmihali bu namazı, vâcip oluşu kulun kendi fiiline bağlı vâcip namazlar grubunda gösterir.

Adak ve namaz ilişkisi

Din İşleri Yüksek Kurulu adağı, “kişinin sorumlu olmadığı hâlde farz veya vâcip cinsinden bir ibadeti yapacağına dair Allah Teâlâ’ya söz vererek o ibadeti kendisine borç kılması” olarak tanımlar. Kurul’un adak açıklaması (yeni sekmede açılır), adakların yerine getirilmesinin Kitap, Sünnet ve icma ile sabit olduğunu belirtir. Namazın cinsinden farz bir ibadet bulunduğu için namaz da adanabilir; adakla ilgili genel çerçeve adak nasıl adanır rehberinde anlatılır.

Diyanet İlmihali vâcip namazları ikiye ayırır. Vitir ve bayram namazları gibi vâcip oluşu kulun fiiline bağlı olmayanlar birinci gruptadır. İkinci grupta ise nezir (adak) namazı, sehiv secdesi ve bozulan nâfile namazın kazâsı yer alır. İlmihal’e göre nezir namazı esasen gerekli olmamakla birlikte, kişi bir vesileyle namaz kılmayı adadığında kendi iradesiyle kendini yükümlü kılmış olur ve bu yükümlülüğü yerine getirmesi gerekir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, s. 225)

Hangi namaz adanamaz?

Kurul’un adak şartları açıklaması (yeni sekmede açılır), adanan şeyin kişinin o anda veya daha sonra yapması gereken farz veya vâcip bir ibadet olmamasını şart koşar. Bu yüzden kişinin zaten kılmakla yükümlü olduğu beş vakit namaz adak konusu olmaz. Kurul aynı açıklamada adağın yerine getirilmesine dayanak olarak verilen sözde durmayı ve Allah’a verilen sözü tutmayı emreden ayetleri (Mâide 5/1; İsrâ 17/34; Nahl 16/91) ve adağını yerine getirenleri iyi kulların vasıfları arasında sayan İnsân 76/7’yi anar. Hz. Peygamber’in Allah’a itaat kabilinden adakların yerine getirilmesini emrettiği, isyan içeren adağa ise uyulmamasını istediği de aynı açıklamada Buhârî (Eymân, 28, 31) ve Müslim (Nezir, 8) künyesiyle aktarılır. Aynı açıklamaya göre başka bir ibadete vesile olan abdest, ezan, kamet ve mescide girmek de adanamaz.

Sabah ışığında boş bir cami içinde kıbleye dönük serili tek seccade ve sade halılar
Adak namazı, adanan rekât sayısına uyularak normal bir namaz gibi kılınır.

Adak namazı adım adım nasıl kılınır?

Adak namazı, abdest alınıp kıbleye yönelerek adanan rekât sayısınca normal bir namaz gibi kılınır. Hanefî mezhebine göre niyette adak namazı olduğu belirtilir. Kaynaklarda adak namazına özel bir sûre, dua veya ek rükün yer almaz; namazın farzları ve vâcipleri aynen uygulanır.

Kılınış sırası

  • Hazırlık: Abdest alınır, temiz bir yerde kıbleye yönelinir.

  • Niyet: Kalpten “Allah rızası için adadığım namazı kılmaya” diye niyet edilir; dil ile söylemek de güzeldir.

  • Rekât: Adanan sayı kaç rekâtsa o kadar kılınır; söz verilen sayı korunur.

  • Okuyuş: Fâtiha ve ardından bir sûre veya ayetler okunur; rükû ve secdeler normal namazdaki gibidir.

  • Bitiriş: Son oturuşta Tahiyyât okunur ve sağa sola selâm verilerek namaz tamamlanır.

Diyanet İlmihali’ne göre niyetin kalp ile yapılması esastır; dil ile söylenmesi şart değildir, ancak çoğunluğa göre müstehaptır. Kalpten geçirilen ile dil ile söylenen farklıysa kalpteki niyete itibar edilir. (İlmihal I, s. 238) Diyanet İlmihali I (yeni sekmede açılır) bu kuralları namazın şartları bölümünde açıklar.

Okunacak sûreler ve dua

Adak namazına özgü belirli bir sûre veya dua, incelenen Diyanet kaynaklarında yer almaz. Bu yüzden internette adak namazı için önerilen özel sûre listeleri veya tekrar sayıları dinî bir şart değildir. Kişi, namazda okumayı bildiği sûre ve ayetleri okuyabilir. Namazdan sonra Allah’a dilediği şekilde dua etmesi de serbesttir. Namazın kılınışında tereddüt eden kişi, adak namazı için ayrı bir yöntem aramak yerine bildiği namaz düzenini esas alır; çünkü TDV İslâm Ansiklopedisi’nin Adak maddesi de adanan namazın normal bir ibadet gibi ifa edildiğini belirtir. Adak namazını kılarken önemli olan, adanan sayıya uymak ve niyette bu namazın adak olduğunu belirlemektir.

Adak namazında yapılanlar (Diyanet İlmihali I ve Kurul açıklamaları)
KonuUygulamaKaynak
NiyetAdak namazı olduğu belirlenirİlmihal I, s. 238-239
Rekât sayısıAdanan sayıya uyulurİlmihal II, s. 24-25
Okunacak sûreÖzel sûre şartı yokİncelenen kaynaklarda yer almaz
KılınışNormal namaz gibiTDV, Adak maddesi

Adak namazına nasıl niyet edilir?

Hanefî mezhebine göre farz namazlar, vitir, bayram ve adak namazları için niyette belirleme şarttır. Yani yalnız “namaz kılmaya” diye niyet etmek yetmez; “adadığım namazı kılmaya” diye kılınan namazın adak namazı olduğu kalpten belirlenir.

Belirleme şartı

Diyanet İlmihali’nde şöyle denir: “Hanefî mezhebine göre farz namazlar, vitir namazı, adak namazı ve bayram namazları için belirleme şarttır.” (İlmihal I, s. 238) Nâfile namazlarda ise mutlak namaz niyeti yeterli görülür. Bu fark önemlidir: Adak namazı nâfile niyetiyle kılınırsa, adak borcu yerine getirilmiş olmaz.

Namaz türüne göre niyet (Diyanet İlmihali I, s. 238-239)
NamazNiyette belirlemeÖrnek niyet
Farz namazŞartBugünkü sabah namazının farzını kılmaya
Vitir ve bayram namazıŞartVitir namazını kılmaya
Adak namazıŞartAdadığım namazı kılmaya
Nâfile namazMutlak niyet yeterliAllah rızası için namaz kılmaya

Birden çok adak namazı varsa

Kişi birden fazla namaz adadıysa, kıldığı namazın hangi adağa ait olduğunu niyetinde belirlemesi sorunu karışıklıktan korur. Örneğin “iyileşirsem iki rekât” ve “sınavı kazanırsam iki rekât” şeklinde iki ayrı adak varsa, her biri için ayrı niyetle kılınır. İlmihal’de bu duruma özel bir hüküm yer almasa da belirleme şartı bunu gerektirir.

Şarta bağlı namaz adağı ne zaman kılınır?

Diyanet İlmihali’ne göre şarta bağlı adak, şart gerçekleşince yerine getirilir. Şart gerçekleşmeden kılınan namaz adak yerine geçmez, nâfile sayılır. Şartsız adak ise adandığı andan itibaren gerekli olur ve ilk fırsatta yerine getirilmesi uygun görülür.

Mutlak ve şartlı adak

Diyanet İlmihali II (yeni sekmede açılır), herhangi bir şart ve zamana bağlanmayan adakların adama anından itibaren gerekli hâle geldiğini ve ilk fırsatta yerine getirilmesinin uygun olduğunu belirtir. Bir şarta bağlanan adakların ise şart gerçekleşince yerine getirilmesi gerekir; şart gerçekleşmeden adak yerine getirilirse geçersizdir ve yapılan ibadet nâfile sayılır. (İlmihal II, s. 24) Yani “İşim olursa iki rekât namaz kılacağım” diyen kişi, işi olmadan kıldığı namazla adağını ödemiş olmaz.

Namaz adağının türleri (Diyanet İlmihali II, s. 24-25; TDV Adak maddesi)
Adak türüÖrnek sözNe zaman kılınır?
Mutlak (şartsız)Allah için iki rekât namaz kılacağımAdandığı andan itibaren, ilk fırsatta
Şartlı (muallak)İyileşirsem dört rekât namaz kılacağımŞart gerçekleşince
Zamana bağlıCuma günü iki rekât kılacağımMezheplere göre farklı (aşağıda)

Belirli bir güne bağlanan namaz

Yerine getirilmesi gelecek bir zamana bağlanan adaklarda Ebû Hanîfe ve Ebû Yûsuf’a göre zaman kaydına itibar edilmez; adak önceden de yerine getirilebilir. İmam Muhammed, Şâfiîler ve Hanbelîler ise namaz ve oruç gibi bedenî ibadetlerde belirtilen vakit gelmeden adak hükmünün sabit olmayacağı görüşündedir; onlara göre vakitten önce kılınan namaz adak borcunu düşürmez. (İlmihal II, s. 24; TDV Adak maddesi (yeni sekmede açılır)) Kurul’un zaman ve mekân açıklaması (yeni sekmede açılır) da aynı iki görüşü aktarır ve ibadetlerde ihtiyat esas olduğu için vakte bağlı adaklarda vakte uyulmasının daha uygun olacağını belirtir.

Şartlı namaz adağında dikkat edilecekler:

  • Şart gerçekleşmeden kılınan namaz adağın yerine geçmez.
  • Şart gerçekleşince ilk fırsatta kılmak uygun olur.
  • Mazeretsiz geciktirmek, İlmihal’e göre ilk fırsatta kazâyı gerektirir.
  • Adağın sözü tam hatırlanmıyorsa adanan sayı ve şart tespit edilmeye çalışılır.

Adak namazı kaç rekât ve hangi vakitte kılınır?

Adak namazı adanan rekât sayısınca kılınır; belirli bir sayı söylenmişse ona uyulur. Kaynaklarda adak namazına özel bir vakit yoktur. Belirli bir gün veya saat adandıysa mezheplere göre farklı görüşler bulunur; şartsız adakta ilk fırsatta kılmak uygundur.

Rekât sayısı

Adakta söz verilen sayı esas alınır: iki rekât adayan iki, dört rekât adayan dört rekât kılar. Rekât sayısı söylenmeden yalnız “namaz kılacağım” diye adak yapıldığında kaç rekât kılınacağı ise bu yazı için incelenen Diyanet İlmihali ve Kurul açıklamalarında açıkça yer almaz. Böyle bir durumda kesin bir sayı vermek yerine Din İşleri Yüksek Kurulu’nun soru-cevap hizmetine danışmak doğru olur.

İlmihal, nâfile namazlar için Şâfiîler’e göre iki rekâtta bir selâm vermenin sünnet olduğunu, Hanefîler’e göre ise iki veya dört rekâtta bir selâm verilebileceğini açıklar. (İlmihal I, s. 311) Bu kural nâfile namazlar için verilmiştir; adak namazı vâcip sayıldığı için kaynakta ayrıca belirtilmeyen bir hükmü buraya taşımamak gerekir.

Vakit ve yer

Vakit ve yer konusunda kaynaklarda yer alanlar:

  • Şartsız adak, adandığı andan itibaren gerekli olur ve ilk fırsatta kılınması uygundur (İlmihal II, s. 24).
  • Kurul’a göre adaklarda mekân şartı bağlayıcı değildir; ancak namazda Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ belirlenmişse buna uymak daha ihtiyatlıdır.
  • Şâfiî mezhebinde cemaatle kılınması adanan namazın cemaatle kılınması farzdır; tek başına kılınırsa sahih olmaz (Diyanet, Şâfiî Fıkhı I, s. 324).
  • Adak namazının kerahat vakitlerinde kılınıp kılınamayacağı incelenen kaynaklarda ayrıca açıklanmaz.

Adak namazı kılınmazsa veya unutulursa ne olur?

Diyanet İlmihali’ne göre geçerli bir adağı belirlenen zamanda mazeretsiz yerine getirmemek günah sayılır ve ilk fırsatta kazâsı gerekir. Kişi adak namazını hatırladığında kılar. Adak namazının yerine para veya kurban verilmesi gibi bir bedel, incelenen kaynaklarda yer almaz.

Kazâ ve sorumluluk

İlmihal II, belirli bir tarihe bağlanan adağın o tarihte özürsüz olarak yerine getirilmemesinin günah sayıldığını ve ilk fırsatta kazâsının gerektiğini belirtir. (İlmihal II, s. 24) Aynı eser, adaktan doğan yükümlülüğün yargıya değil kişinin dindarlığına ve Allah’a karşı sorumluluğuna ilişkin (diyânî) olduğunu açıklar. Yani adak namazını kimse kişiden zorla istemez; ancak kişi Allah’a verdiği sözü tutmakla sorumludur.

Adak namazı ile ilgili durumlar (Diyanet İlmihali II, s. 24-25)
DurumHükümNot
Şart gerçekleşti, namaz kılınmadıİlk fırsatta kılınırMazeretsiz geciktirmek günahtır
Şart gerçekleşmeden kılındıAdak yerine gelmezKılınan namaz nâfile sayılır
İstenmeyen bir şarta bağlı adakAdak yerine getirilir ya da yemin kefareti ödenirHanefîler kefareti daha isabetli görür
Farz namazın adanmasıAdak geçersizZaten yükümlü olunan ibadet adanmaz

İstenmeyen şarta bağlı adak

“Bir daha şunu yaparsam şu kadar namaz kılayım” gibi, kişinin kendini kötü bir davranıştan alıkoymak için yaptığı adaklarda İlmihal II, şart gerçekleşirse kişinin dilerse adadığını yerine getireceğini, dilerse yemin kefareti ödeyeceğini belirtir; Hanefîler kefareti daha isabetli görür, çünkü bu söz yemin sayılır. (İlmihal II, s. 24-25) Kefaretin ayrıntısı yemin kefareti rehberindedir. Adak sözünü unutmamak için kişinin adadığı ibadeti, şartını ve sayısını bir yere not etmesi pratik bir tedbirdir; sözün içeriği tam hatırlanamıyorsa yaklaşık bir hesapla değil, Kurul’a danışarak hareket etmek daha doğru olur.

Adak namazı hakkında doğru bilinmesi gerekenler

Adak namazı yalnız Allah için adanır ve kılınır. Din İşleri Yüksek Kurulu, Allah’ın takdirini değiştirmeye vesile olması dileğiyle dünyevî şartlara bağlanan adağı doğru karşılamaz; yine de geçerli şekilde yapılmış adağın yerine getirilmesi vâciptir.

Adak takdiri değiştirmez

Kurul’un açıklamasına göre âlimler, hiçbir dünyevî menfaat ummadan sırf Allah’ın rızası ve O’na şükür için adakta bulunmayı sakıncalı görmez. Kişinin Allah’ın takdirinin değişmesine vesile olması dileğiyle, dünyevî amaçlarla belli şartlara bağlı adakta bulunması ise doğru karşılanmamıştır. Kurul bu konuda “Adak, (Allah’ın takdir buyurmuş olduğu) hiçbir olayı geri çevirmez. Sadece cimrinin malını eksiltmiş olur.” (Buhârî, Eymân, 26; Müslim, Nezir, 2) hadisini aktarır.

Adak namazı hakkında yaygın yanlışlar:

  • Adak namazının türbe veya bir şahıs adına adanabileceği düşüncesi; adak yalnız Allah için yapılır.
  • Adak namazı için özel bir sûre veya dua şart olduğu inancı
  • Beş vakit farz namazın adanabileceği düşüncesi
  • Adak namazının yerine para veya kurban verilebileceği varsayımı

Namaz adağı ile kurban ve oruç adağı

Namaz, oruç, sadaka ve kurban adakları aynı genel şartlara bağlıdır, ancak her birinin uygulaması farklıdır. Oruç adağının ayrıntısı adak orucu nedir, kurban adağının şartları adak kurbanı şartları, adak etinden kimlerin yiyebileceği ise adak kurbanı kimler yiyebilir rehberinde anlatılır. Şükür amacıyla kılınan namaz için kurban şükür namazı rehberine bakabilirsiniz.

Cami penceresinden süzülen ışıkta kapalı bir kitap, tespih ve boş bir seccade
Adak namazı, Allah’a verilen sözün yerine getirilmesidir.

Sık sorulan sorular

Namaz adağı geçerli midir?

Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu, namaz kılmayı adak konusu olabilecek ibadetler arasında sayar; geçerli yapılmış namaz adağının yerine getirilmesi vâciptir.

Adak namazı farz mı vacip mi?

Diyanet İlmihali adak (nezir) namazını, vâcip oluşu kulun kendi fiiline bağlı vâcip namazlar arasında sayar.

Adak namazının niyeti nasıl yapılır?

Kalpten “Allah rızası için adadığım namazı kılmaya” diye niyet edilir. Hanefî mezhebine göre adak namazında belirleme şarttır; nâfile niyeti yeterli olmaz.

Adak namazı kaç rekât kılınır?

Adanan sayı kaç rekâtsa o kadar kılınır. Sayı söylenmeden yapılan adakta kaç rekât kılınacağı incelenen Diyanet kaynaklarında açık değildir; Kurul’a danışılması önerilir.

Adak namazında hangi sûreler okunur?

İncelenen kaynaklarda adak namazına özel bir sûre yer almaz. Normal namazdaki gibi Fâtiha ve ardından bilinen bir sûre veya ayetler okunur.

Hastalık için namaz adanır mı?

Kişi iyileşmesi şartına bağlı olarak namaz adayabilir; şart gerçekleşince namazı kılması gerekir. Ancak Kurul, takdiri değiştirme beklentisiyle yapılan şartlı adağı doğru karşılamaz.

Şart gerçekleşmeden kılınan adak namazı geçerli mi?

Hayır. İlmihal II’ye göre şart gerçekleşmeden yerine getirilen adak geçersizdir; kılınan namaz nâfile sayılır ve şart gerçekleşince adak namazı ayrıca kılınır.

Adak namazı cemaatle kılınır mı?

Adak namazı adayan kişinin kendi borcudur. Şâfiî mezhebinde cemaatle kılınması adanan namazın cemaatle kılınması farzdır; aksi durumda kişi kendisi kılar.

Adak namazı başkası yerine kılınabilir mi?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre namaz başkası adına kılınamaz; adak namazı, adayan kişinin kendisi tarafından kılınır.

Cuma günü kılmayı adadığım namazı önce kılabilir miyim?

Ebû Hanîfe ve Ebû Yûsuf’a göre zaman kaydına itibar edilmez, önce kılınabilir. İmam Muhammed, Şâfiîler ve Hanbelîler ise namazda belirtilen vakit gelmeden adak hükmünün sabit olmayacağı görüşündedir.

Adak namazı yerine kurban kesilebilir mi?

Hayır. Kurul’a göre adanan şey kendi cinsiyle yerine getirilir; örneğin namaz adayan kişi bunun yerine oruç tutarsa adağını yerine getirmiş olmaz. Adanan ibadet namazsa namaz kılınır.

Kötü bir alışkanlığı bırakmak için yapılan namaz adağı nasıl yerine getirilir?

İlmihal II’ye göre istenmeyen bir şarta bağlı adakta şart gerçekleşirse kişi dilerse adadığı namazı kılar, dilerse yemin kefareti öder; Hanefîler kefareti daha isabetli görür.

Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.

  1. Adak nedir, dindeki yeri nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

  2. Adakla ilgili şartlar nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

  3. Zaman veya mekân belirleyerek yapılan adaklarda, bu belirleme bağlayıcı mıdır? Belirlenmiş bir adak başka bir ibadet türü ile yerine getirilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

  4. İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

  5. İlmihal I: İman ve İbadetler, “Namaz” bölümü (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

  6. “Adak” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

  7. ŞAFİİ FIKHI (Hanefî Mezhebi ile Mukayeseli), I. CİLT (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

İlgili rehberler

Adak kurbanı için vekâlet

Adağınız kurban kesmekse KurbanKestir’e vekâlet talebi bırakabilirsiniz; adak namazı ise kişinin kendisi tarafından kılınır.