Adak Nasıl Adanır? Adak Adamanın Şartları ve Hükmü

Adak nasıl adanır: Adak nedir?

Adak, kişinin dinen zaten yapmakla yükümlü olmadığı bir ibadeti Allah için yapacağına söz vererek üstlenmesidir. Adak nasıl adanır sorusunda sözün dille ifade edilmesi ve adanan şeyin meşru ibadet olması önemlidir. Şartsız adak hemen, şarta bağlı adak ise şart gerçekleşince yerine getirilir. Yalnız içinden geçirmek adak oluşturmaz; yapılmış geçerli adak keyfî biçimde terk edilmez.

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre “Şu işim olursa fakirlere yemek yedireceğim.” gibi şarta bağlanan sözler de adaktır. Adak bir ibadet olduğundan yalnızca Allah için yapılır; türbe veya ölüler için adakta bulunmak caiz değildir ve böyle bir adak geçersizdir.

Arapçada nezir (nezr) denen adağın tanımı, adak kurbanının hükmü, zamanı ve etinin kimlere verileceği adak kurbanı sayfasında anlatılır.

Sözün konusu ve muhatabı

Din İşleri Yüksek Kurulu adağı, kişinin dinen yükümlü olmadığı ibadeti Allah'a söz vererek kendine yükümlü kılması olarak tanımlar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Adak nedir, dindeki yeri nedir?) Kurulun adak tanımı (yeni sekmede açılır) hem gönüllü düşünceyi hem de bağlayıcı sözü ayırır. Türbe veya ölü adına adak yapılmaz; adak yalnız Allah için olur. Verilen örnek cümleler ezberlenmesi zorunlu tek kalıp değildir.

Adak niyeti nasıl yapılır, içinden adamak geçerli mi?

Adak yalnızca niyetle değil, sözle gerçekleşir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre adağın geçerli olabilmesi için dille telaffuz edilmesi gerekir; telaffuz etmeden sadece içinden geçirmekle adak hükmü oluşmaz.

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre de adak ancak onu ifade eden bir sözle olur; yazı, işaret veya yalnızca niyetle olmaz. Söz de adak kastıyla söylenmelidir: Kurul'a göre adak kastı olmadan ve zengin fakir ayrımı yapmadan söylenen “Lokma döktürüp dağıtacağım.” gibi sözler adak kapsamında değildir; yine de yerine getirilmeleri güzel bir davranıştır.

Adak yerine getirilirken de niyet gerekir; örneğin belirli bir güne bağlı olmayan adak orucu, adak niyetiyle tutulur. Ayrıntılar adak orucu rehberinde; kurban keserken söylenenler kurban duası rehberinde.

Kalpteki düşünce ile telaffuzun farkı

Kurulun içinden adama fetvası (yeni sekmede açılır), yalnız kalpten geçen niyetin adak yükümlülüğü doğurmadığını açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Bir kişi, içinden yemin etse veya bir şey adasa; bu durumda yemin ve adak hükümleri oluşur mu?) Kişinin daha sonra söylediği ifadenin adak kastıyla olup olmadığı da önemlidir. TDV Adak maddesi sözü temel alır; sırf bir hayır işini arzulamak bağlayıcı adak anlamına gelmez. Sözün tam biçimi bilinmeden kişiye kesin yükümlülük yüklenmemelidir.

Adak adamak caiz mi?

Hanefî mezhebine göre Allah'a ibadet ve taat kabilinden adakta bulunmak mubahtır. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun aktardığına göre âlimler, hiçbir dünyevî menfaat ummadan, sırf Allah'ın rızasını kazanmak ve O'na şükretmek için adak adamada bir sakınca bulunmadığı görüşündedir.

Kişinin Allah'ın takdirinin değişmesine vesile olması dileğiyle, dünyevî amaçlarla belli şartlara bağlı olarak adakta bulunması ise doğru karşılanmamıştır. Kurul bu değerlendirmeyi Hz. Peygamber'in şu hadisine dayandırır: “Adak, (Allah’ın takdir buyurmuş olduğu) hiçbir olayı geri çevirmez. Sadece cimrinin malını eksiltmiş olur.” (Buhârî, Eymân, 26 [6693]; Müslim, Nezir, 2 [1639])

Hangi görüş benimsenirse benimsensin, Allah'a isyan ve masiyet içermediği sürece yapılmış bir adağın yerine getirilmesi dinen vaciptir.

Adanmayı tavsiye etmek ile yapılan adağı yerine getirmek

Kurul dünyevî bir olayın sonucunu değiştirme beklentisiyle adak adamayı doğru karşılamaz. Buna rağmen Allah'a isyan içermeyen geçerli söz verilmişse adak yerine getirilir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Adak nedir, dindeki yeri nedir?) Görüşleri aktarırken Hanefî, Mâlikî ve Şâfiî değerlendirmelerin aynı sıfatı kullanmadığı belirtilmelidir. “Adak adamak uygun görülmüyor” cümlesi “yapılmış adağı hiç yerine getirmemek serbest” sonucunu vermez.

Adağın geçerli olması için hangi şartlar gerekir?

Adakta bulunan kişinin Müslüman, akıl sağlığı yerinde ve ergenlik çağına ermiş olması gerekir. Adanan şey de farz veya vacip cinsinden, bizzat amaçlanan, kişiye zaten farz veya vacip olmayan, yapılması mümkün ve meşru bir ibadet olmalıdır.

• İbadet cinsinden olmalı: Adanan şeyin cinsinden farz veya vacip bir ibadet bulunmalıdır. Namaz kılmayı, oruç tutmayı, sadaka vermeyi, kurban kesmeyi konu alan adaklar geçerlidir; hasta ziyareti veya mevlid okutma adak konusu olmaz.

• Bizzat amaçlanan ibadet olmalı: Başka bir ibadete vesile olan bir ibadet adanamaz; abdest almayı, ezan ve kamet okumayı, mescide girmeyi konu alan adak geçerli olmaz.

• Zaten farz veya vacip olmamalı: Kişinin kılmakla yükümlü olduğu namaz ya da tutmakla yükümlü olduğu Ramazan orucu adak konusu olmaz.

• Mümkün ve meşru olmalı: Adanan şey maddeten ve dinen mümkün olmalı; mal adanıyorsa adayanın mülkiyetinde bulunmalıdır. Ancak ileride miras yoluyla sahip olunacak mal gibi, sahip olunması kuvvetle muhtemel bir malla ilgili adak geçerli sayılır.

• Günah içermemeli: Allah'a isyan, bidat, günah ve masiyet içeren adak geçersizdir.

Kişi ve adanan ibadet birlikte incelenir

Din İşleri Yüksek Kurulu adayan kişinin ehliyetiyle adanan ibadetin konusunu ayrı şartlar olarak sıralar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Adakla ilgili şartlar nelerdir?) Kurulun adak şartları fetvası (yeni sekmede açılır), zaten farz olan namazın yeniden adanamayacağını ve hasta ziyaretinin adak konusu olmadığını açıklar. Bu davranışların adak konusu olmaması, her birinin kendi başına değersiz veya yasak olduğu anlamına gelmez. Fetva yalnız adak yoluyla yükümlülük doğup doğmadığını değerlendirir.

Şarta bağlı adak ile şarta bağlı olmayan adak arasındaki fark nedir?

Herhangi bir şart ve zamana bağlanmayan (mutlak) adak, adandığı andan itibaren gerekli hâle gelir ve ilk fırsatta yerine getirilmesi uygun olur. Bir şarta bağlanan adak ise o şart gerçekleşince yerine getirilir.

Şart gerçekleşmeden eda ile nafile arasındaki fark

Şartsız adak sözle gerekli hâle gelir; belirli olaya bağlanan adak ise olay gerçekleşince yerine getirilir. Diyanet İlmihali II, şarta bağlı adağın şart gerçekleşmeden yerine getirilmesini adak edası değil nafile ibadet sayar; örnek olarak bir işin olması şartına bağlanan üç günlük oruç adağını verir. (Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II, Adak bölümü) Aynı ayrım koşula bağlı kurban adağında da zaman planını etkiler. Gerçekleşmesi istenmeyen şart için Kurulun yemin kefareti seçeneği özel durumdur; bütün şartlı adaklara otomatik uygulanmaz.

Zaman, yer veya kişi belirlenerek yapılan adak bağlayıcı mı?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre adaklarda mekân şartı bağlayıcı değildir; bir yerle kayıtlanan adak başka bir yerde de yerine getirilebilir. Gelecekteki bir zamana bağlanan adak ise zaman kaydına bakılmaksızın önceden de yerine getirilebilir; ancak vakte uyulması daha uygundur.

Kurban adağında da bir istisna vardır: Kurban Bayramı günlerinde kesilmek üzere (udhiyye olarak) adanan kurbanın bayram günlerinde, harem bölgesinde kesilmek üzere (hedy olarak) adanan kurbanın da harem bölgesinde kesilmesi gerekir.

Mekân kaydı ve bedenî ibadet görüş ayrılığı

Kurul adakta yer kaydını genel olarak bağlayıcı görmez; belirli kuruma yardım sözü de başka uygun alıcıyla yerine getirilebilir. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Zaman veya mekân belirleyerek yapılan adaklarda, bu belirleme bağlayıcı mıdır?) Namaz veya oruç gibi bedenî ibadetin önceden yapılmasında mezhep görüşleri ayrıca aktarılır. Bir kurban özellikle bayram günlerine adanmışsa udhiyye kaydı korunur; Harem bölgesine adanmış hedy de kendi yer şartıyla değerlendirilir. Genel yer serbestisi bu özel kurbanları silmez.

Güç yetirilemeyecek bir şey adanırsa ne olur?

Hiçbir zaman güç yetirilemeyecek bir şeyi ya da başkasına ait bir malı adamak geçersizdir; çünkü adağın geçerli olması için adanan şeyin fiilen ve dinen mümkün ve meşru olması gerekir.

İmkânsız konu ile sonradan güç kaybı

Başkasının malını adamak veya hiçbir zaman mümkün olmayan bir işi üstlenmek geçerli adak oluşturmaz. Sonradan hastalık ya da yoksulluk nedeniyle yerine getirememe ise ayrı sorudur. Kurulun güç yetirilemeyen adak fetvası kişinin malî imkânı oluşunca adağı yerine getirmesini ve bazı oruç adaklarında fidye durumunu açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Güç yetirilemeyecek bir şey adamak geçerli olur mu?) Özel durumdaki fidye hesabı kaynaklı olmalıdır; tahminî 2027 tutarı yazılmaz.

Adaktan vazgeçilir mi, adak unutulur ya da geciktirilirse ne olur?

Hayır, vazgeçmek de unutmak ya da geciktirmek de adağı düşürmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre yapılan bir adaktan vazgeçilmesi yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; maddî imkân gerektiren adak, imkân oluşunca yerine getirilir. Zaman belirtilmeyen adak dilendiğinde ödenebilir, ancak kişi ölmeden yapmazsa sorumlu olur; bu yüzden ilk fırsatta yerine getirilmelidir.

Kur'an'da verilen sözde durulması ve Allah'a verilen sözün tutulması emredilir; kişinin adağına uygun davranması da iyi kulların vasıfları arasında sayılır (el-İnsân, 76/7). Diyanet İlmihali II'ye göre belirli bir tarihe bağlanan adağın o tarihte özürsüz olarak yerine getirilmemesi günah sayılır ve ilk fırsatta kazası gerekir. Adaktan doğan yükümlülük, kul ile Allah arasında kalan ve dünyevî müeyyidesi olmayan dinî bir sorumluluktur.

Adak kurbanı zamanında kesilmezse ne yapılacağı kurban kesilmezse ne olur rehberinde.

Sözün geri alınması yükümlülüğü silmez

Din İşleri Yüksek Kurulu geçerli adaktan vazgeçmenin yükümlülüğü ortadan kaldırmadığını söyler. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban kesmeyi adayan bir kimse bu adaktan vazgeçebilir mi?) Kişi maddî imkân gerektiren adağını gücü yettiğinde yerine getirir. Buna karşılık baştan geçersiz olan sözle yapılmış geçerli adak aynı değildir. Adak niyeti olmadan söylenmiş gündelik ifade veya adak konusu olamayacak davranış için ayrı değerlendirme gerekir. Adak orucu ve adak kurbanı farklı eda yollarını gösterir.

Adak unutulur ya da geciktirilirse ne yapılır?

Din İşleri Yüksek Kurulu, zaman belirtilmeden yapılan adağın kişi dilediği zaman yerine getirilebileceğini, fakat ölmeden önce yapılmazsa kişinin sorumlu olacağını, bu nedenle ilk fırsatta yerine getirilmesi gerektiğini açıklar (Kurul fetvası (yeni sekmede açılır)). Bir şarta bağlanan kurban adağı da şart gerçekleşince ilk fırsatta kesilir (adağın zamanı (yeni sekmede açılır)). Diyanet İlmihali II'ye göre belirli bir tarihe bağlanan adak o tarihte özürsüz yerine getirilmezse günah işlenmiş olur ve ilk fırsatta kazası gerekir.

Adak değiştirilebilir mi?

Adanan şey kendi cinsiyle yerine getirilir; kurban adayan kurban keser, oruç adayan oruç tutar. Kişi adadığı şeyi yapamayacak duruma düşerse bunun yerine geçen hüküm uygulanır; örneğin hastalık ya da yaşlılık sebebiyle tutulamayan adak orucu için fidye verilir. Bu yüzden adak kurbanı yerine oruç tutulur mu sorusunun cevabı hayırdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Adak maddesine göre ölen kişinin yerine getirmediği adağı mirasçıları ödeyebilir ama buna zorunlu değildir; Hanefî ve Mâlikî fakihlere göre malî adağın terekeden ödenebilmesi için ölenin vasiyet etmiş olması gerekir (TDV Adak (yeni sekmede açılır)).

Kurban adağı nasıl yerine getirilir?

Kurban adayan kişi adağını ancak kurban keserek yerine getirir; kurbanın parasını fakirlere vermek ya da aynî yardımda bulunmak adak yerine geçmez. Adak kurbanının eti ihtiyaç sahiplerine verilir.

• Hayvan: Kurbanlık hayvanda aranan nitelikler adak kurbanında da aranır. Hangi hayvanın kurban olabileceği ve horoz ya da tavuk adağının durumu horozdan adak olur mu rehberinde.

• Kesim: Kişi kurbanını bizzat kesebileceği gibi vekâlet yoluyla başkasına da kestirebilir. Kesimin adımları kurban nasıl kesilir rehberinde.

• Dağıtım: Etinden adak sahibi ve yakınları yiyemez; kimlerin yiyebileceği adak kurbanı sayfasında, paylaşım ayrıntıları kurban eti nasıl dağıtılır rehberinde.

Kurbanın bedeli ile hayvan kesimi ayrıdır

Din İşleri Yüksek Kurulu kurban adağının yalnız parasını vermekle yerine gelmeyeceğini açıklar. (Din İşleri Yüksek Kurulu, Adak kurbanının bedeli para olarak fakire verilebilir mi?) Adak bedeli fetvası (yeni sekmede açılır) gerçek hayvan kesimini esas alır. Adak kurbanında diğer kurbanlar gibi yaş ve sağlık şartları korunur. Etin adayan ve belirli yakınlar tarafından yenmemesi gerekir; uygun yoksullara verilir. Vekâletle kesim yapılabilir, ancak vekilin hangi tür kurbanı üstlendiği açık olmalıdır.

Sık sorulan sorular

Diğer sorular için Sık Sorulan Sorular sayfasına göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehberdeki dini bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır; mezhep farkı bulunan konularda bu fark ayrıca belirtilmiştir. Kişisel durumunuza özgü sorular için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.

1. 1.

   Adak nedir, dindeki yeri nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

2. 2.

   Adakla ilgili şartlar nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

3. 3.

   Bir kişi, içinden yemin etse veya bir şey adasa; bu durumda yemin ve adak hükümleri oluşur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

4. 4.

   Lokma döktürüp dağıtacağım, yemek yedireceğim gibi sözler adak sayılır mı? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

5. 5.

   Türbelere adakta bulunulabilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

6. 6.

   Zaman veya mekân belirleyerek yapılan adaklarda, bu belirleme bağlayıcı mıdır? Belirlenmiş bir adak başka bir ibadet türü ile yerine getirilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

7. 7.

   Belirli bir hayır kurumuna veya fakire yardım yapmayı adayan kimse, başka bir hayır kurumuna veya fakire yardım yaparsa adağı yerine gelmiş olur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

8. 8.

   Adak kurbanı ne zaman kesilmelidir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

9. 9.

   Güç yetirilemeyecek bir şey adamak geçerli olur mu? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

10. 10.

    Kurban kesmeyi adayan bir kimse bu adaktan vazgeçebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

11. 11.

    Adak kurbanının bedeli para olarak fakire verilebilir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

12. 12.

    Adak kurbanı kesmenin hükmü nedir? Etinden kimler yiyemez? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

13. 13.

    Adak kurbanında bulunması gereken nitelikler nelerdir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

14. 14.

    Adak orucu nasıl tutulur? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

15. 15.

    Vekâlet yoluyla kurban kesilebilir mi? Kişinin bulunduğu şehir veya ülke dışında vekâletle kurban kestirmesinin hükmü nedir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

16. 16.

    Rüyada kurban kesmeyi adayan kişi, bu adağını yerine getirmeli midir? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

17. 17.

    İki veya daha fazla kişi tek bir konu hakkında kurban adasalar, hepsinin de ayrı ayrı kurban kesmesi gerekir mi? (yeni sekmede açılır)Din İşleri Yüksek Kurulu

18. 18.

    İlmihal II: İslâm ve Toplum, “Kurban” ve “Adak” bölümleri (yeni sekmede açılır)Diyanet İşleri Başkanlığı

19. 19.

    “Adak” maddesi (yeni sekmede açılır)TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili rehberler

• 

  Adak, Akika ve Şükür2 Ekim 2026·12 dk okuma

  Adak Orucu Nedir? Nasıl Tutulur, Nasıl Niyet Edilir?

  Adak orucunun hükmü, nasıl tutulduğu, niyet vakti ve tutulamazsa fidye verilip verilmeyeceği.

  Rehberi oku: Adak Orucu Nedir? Nasıl Tutulur, Nasıl Niyet Edilir?
• 

  Adak, Akika ve Şükür2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Horozdan Adak Olur mu? Adaklık Horoz, Tavuk ve Kurbanlık Hayvanlar

  Horoz ve tavuk adak kurbanı olur mu, adaklık horoz geleneğinin dinde yeri ve adak kurbanında hayvan şartları.

  Rehberi oku: Horozdan Adak Olur mu? Adaklık Horoz, Tavuk ve Kurbanlık Hayvanlar
• 

  Kurban Eti ve Niyetler2 Ekim 2026·11 dk okuma

  Nafile Kurbanı Nedir? Hacet ve Şifa Kurbanı Ayrımı

  Gönüllü kurbanların hükmü, sadaka ve şifa kurbanı, etinden kimlerin yiyebileceği ve adaktan farkı.

  Rehberi oku: Nafile Kurbanı Nedir? Hacet ve Şifa Kurbanı Ayrımı
• 

  Kurbanın Hükmü ve Takvimi2 Ekim 2026·9 dk okuma

  Kurban Kesilmezse Ne Olur? Vaktinde Kesilemeyen Kurbanın Hükmü

  Kesim günlerinde kesilemeyen vacip ve adak kurbanında ne yapılır, bedel verilir mi, kurban kesmemek günah mı?

  Rehberi oku: Kurban Kesilmezse Ne Olur? Vaktinde Kesilemeyen Kurbanın Hükmü